نشریه شماره   167   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

قانون گریزی در پناه قانون

رضا گلین شریف دینی

در سال 1380 تعدادي از پيشگامان صنعت شيرآلات بهداشتي و ساختماني با هدف تغيير ساختار اين صنعت براي حركت در مسير توسعه و توليد بر پايه دانش محوري در صنعت شيرآلات بهداشتي و ساختماني، انجمن صنفي كارفرمايان صنعت شيرآلات بهداشتي را تاسيس كردند. اين انجمن پس از سال‌ها فعاليت در صنعت شيرآلات، توانست نيازهاي اين صنعت را شناسايي و با تغيير ساختار آن، فعاليت‌هاي حجره‌اي و زيرپله‌اي را به توليد با فناوري روز تبديل كند. به نحوي كه اكنون مسئوليت كنترل كيفيت توليد داخل را با همكاري موسسه استاندارد بر دوش مي‌كشد.

تولیدکنندگان عضو انجمن از لحاظ مجوز فعالیت تحت پوشش وزارت صنایع و از لحاظ نظارت کیفی تحت پوشش موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی کشور هستند. علاوه بر این انجمن در راستای اهداف خود از همکاری با سازمان آبفای کشور در مورد صرفه‌جویی در مصرف آب با سازمان توسعه و تجارت در رابطه با مشوق‌های صادرات شیرآلات بهداشتی(صادرات غیرنفتی) و با سازمان نظام مهندسی ساختمان در جهت نظارت بر کیفیت شیرآلات نصب شده در ساختمان‌ها دریغ نداشته است.

بازار ناهماهنگ شيرآلات

تا يك دهه پيش كارخانه‌هاي زيادي در ايران فعال نبودند و كارها خوب پيش مي‌رفت ولي با افزايش واردات شرايط تغيير كرد. اكنون اين صنعت از گسترش فوق‌العاده‌اي برخوردار شده و نقدينگي در گردش زيادي دارد. به اعتقاد فرزاد، در گذشته نهايتاً 30 شركت فعال با برند معتبر در كشور فعال بودند كه با مجوز وزارت صنايع از كارخانه بازديد مي‌شد و يك ظرفيتي براي شركت تعريف مي‌كردند و خط توليد هم مشخص بود. اكنون تعداد آنها به 330 شركت افزايش يافته و هر كس در هر جايي به توليد شير اقدام كرد بدون اينكه نظارتي در اين خصوص باشد در نتيجه كارخانه‌هاي مولد متحمل آسيب شدند.

محمد فرزاد، دبير انجمن صنفي توليدكنندگان شيرآلات بهداشتي با بيان اينكه در حال حاضر يك سري ناهماهنگي در صنعت شيرآلات ايجاد شده است، گفت: تاكيد ما استانداردسازي شيرآلات بود. ما بازار را به خوبي كنترل مي‌كرديم و كارها به خوبي پيش مي‌رفت. تلاش زيادي كرديم تا اين موضوع كنترل شده و با هماهنگي انجمن باشد ولي در سال‌هاي اخير سياست‌ها عوض شد و براي اكثريت فعالان اين صنف، گواهي استاندارد و مجوز فعاليت صادر كردند. متاسفانه در اجراي اين كار سليقه‌اي عمل شد و مطابق قانون عمل نكردند و عليرغم اعتراض انجمن، به مونتاژكاران شيرآلات هم مجوز دادند.

وي تصريح كرد: در حال حاضر صدور مجوز و تاييد استاندارد شيرآلات بهداشتي از قانون خاصي تبعيت نمي‌كند. نمي‌خواهيم بگوييم شيرآلات مونتاژ نشوند بلكه هدف اين است که قطعات مورد استفاده داراي استاندارد بين‌المللي و تاييد شده باشند. سازمان استاندارد مي‌گويد محصول نهايي را مورد آزمايش قرار مي‌دهيم ولي در عمل اين گونه نيست. نمونه بارز اين موضوع را مي‌توان در پروژه‌هاي مسكن مهر مشاهده كرد، اكثر شيرآلات مورد استفاده در آنجا از استاندارد كافي برخوردار نيستند و كساني وظيفه تامين و نصب شيرآلات را بر عهده گرفتند كه از طريق واسطه انتخاب شدند.

حمايت دو جانبه

دبير انجمن صنفي توليدكنندگان شيرآلات بهداشتي با انتقاد از واردات شيرآلات غير مجاز چيني گفت: يكي از علت‌هاي پايداري محصولات ايراني در بازار گارانتي و خدمات پس از فروش مناسب است ولي در مورد كالاهاي وارداتي اغلب اين گونه نيست. كشور چين صادركننده‌هاي محصولات اين كشور را از ماليات معاف مي‌كند و هيچ نظارتي در كيفيت محصولات صادراتي ندارد. از طرف ديگر گمرك ايران هم براي مقابله با اين معضل قاطعانه عمل نمي‌كند، نتيجه اين كار واردات بي‌رويه شيرآلات قاچاق از مرزهاي كشور است.

فرزاد اظهار داشت: ما اولين انجمني بوديم كه در راستای اجرای قوانین و مقررات سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و به منظور ارتقای کیفیت شیرآلات بهداشتی تولید داخل و حمایت مضاعف از حقوق مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان داخلی و جلوگیری از احتمال ضرر و زیان بهداشتی ناشی از کاربرد شیرآلات بهداشتی بدون کیفیت و غیراستاندارد، با سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان و سازمان تعزیرات حکومتی تفاهم‌نامه امضا كرديم. بر اساس تفاهم‌نامه مذکور انجمن صنفی تولیدکنندگان شیرآلات بهداشتی با همکاری سازمان‌های مذکور متولی نظارت بر وضعیت صنعت شیرآلات بهداشتی در سطح کشور بوده و تعهد كرده است که در جهت اجرای ماده 6 آئین‌نامه اجرایی قانون ارتقا‌ی کیفیت تولیدات صنعتی، از واحدهای صنعت شیرآلات بهداشتی که در سطح کشور تقاضای مهر کاربرد علامت استاندارد دارند، حمايت كند و همچنین به منظور اعمال کنترل بیشتر بر کیفیت شیرآلات بهداشتی به نمونه‌برداری از واحدهای تولیدی و نیز عرضه‌کنندگان شیرآلات بهداشتی مطابق با ضوابط سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بپردازد تا در صورت وجود هرگونه تخلف در این زمینه، با همکاری سازمان‌های مربوطه با متخلفین برابر قوانین پیش‌بینی شده برخورد شود.

انتقاد از انحصارطلبي دولت

دبير انجمن صنفي توليدكنندگان شيرآلات بهداشتي گفت: انحصارطلبي دولت بر بازار شيرآلات به اين صنعت ضربه مي‌زند. در حال حاضر دخالت و نظارت دولت در بخش توليد شيرآلات بدون توجه به تشكل‌ها مشكل‌ساز شده و زمينه‌ ورود افراد غير متخصص به اين حرفه را فراهم كرده است به نحوي كه از اهداف اصلي توليد فاصله گرفته‌ايم. وقتي توليد در كشور جايگاه خود را از دست مي‌دهد، صنعت تجارت محور مي‌شود و با پول يك مغازه مي‌توان چند كارخانه خريد، ضمن اينكه نيازي به پرداخت بيمه و ماليات نيست.

وي ادامه داد: مشكل اساسي ديگر اين است كه دولت ارزش افزوده را از بخش توليد طلب مي‌كند در حالي كه توليدكننده نمي‌تواند هزينه خود را تامين كند چطور مي‌تواند ارزش افزوده را پرداخت كند. ارزش افزوده بايد از محل فروش تامين شود. زور دولت به مغازه‌دارها نمي‌رسد يقه كارخانه‌دار‌ها را مي‌گيرند. همه اين موارد به خاطر عدم استفاده درست از نيروها و عدم توجه به تخصص و تجربه است.

ارزش گذاری در ساختمان

دبير انجمن صنفي توليدكنندگان شيرآلات بهداشتي گفت: قيمت ساختماني كه از تاسيسات مكانيكي درست برخوردار نباشد واقعي نيست.

اين در حالي است كه كالاهاي سربار و بدون استاندارد به ميزان زياد توليد و يا وارد مي‌شوند بنابراين رقابت سالم و قيمت‌گذاري اصولي با مشكل مواجه مي‌شود. برخلاف تصور عموم، خريد مردم هيچ ارتباطي با توليدات كارخانه‌ها ندارد. آنها با تاجر و فروشنده ارتباط دارند و تاجر هم در وهله اول به فكر سود بوده و برايش مهم نيست شيرآلات چيني باشند يا ايراني.

وي ادامه داد: هدف ما بهينه‌سازي شيرهاي بهداشتي است، ادارات آبفا و سازمان بهينه‌سازي هم بر اين موضوع تاكيد دارند. شما توجه كنيد؛ در ساختمان به غير از دستگيره درها، شيرآلات تنها اجزاي متحرك محسوب مي‌شوند. بنابراين اگر بي‌كيفيت باشند باعث اتلاف آب شده و در صورت چكه كردن هر شير در شبانه روز حدود 17 ليتر آب هدر مي‌رود. عمق فاجعه وقتي مشخص مي‌شود كه در نظر بگيريد؛ ما در كشور حدود 100 ميليون شير نصب شده داريم.

فرزاد با تاكيد بر ضرورت استفاده از شيرهاي اهرمي به جاي شيرهاي كلاسيك گفت: اين شيرها آب سرد و گرم را به سهولت تنظيم كرده و در جلوگيري از اتلاف آب موثر هستند. خوشبختانه اين نوع شيرها به ميزان زياد در داخل كشور توليد مي‌شوند. از طرف ديگر، اگرچه استفاده از شيرهاي كلاسيك تا حدود زيادي منسوخ شده است ولي هنوز در خانه‌ها نهادينه نشده اند. تغيير اين معادله نيازمند فرهنگ‌سازي است.

تفاهم‌نامه ناتمام

دبير انجمن صنفي توليدكنندگان شيرآلات بهداشتي خاطرنشان كرد: بر اساس تفاهم‌نامه‌ سه سال پيش انجمن و وزارت نيرو، مقرر شده بود شيرآلات ساختمان هاي كشور به تدريج عوض شده و اهرمي شود و هزينه آن از قبوض آب مشتركان كم شود. هرچند اين تفاهم‌نامه به دليل تغيير و تحولات سازماني معلق ماند ولي ما با ادارات آبفا همكاري خوبي داريم و ديدگاه‌هاي كارشناسي خود را مطرح مي‌كنيم. از طرف ديگر، هر سال استانداردهاي روز اروپا را با كمك كارشناسان متخصص ترجمه و بومي‌سازي كرده و در اختيار سازمان‌هاي استاندارد صنعتي و آبفا قرار مي‌دهيم.

بدون ترديد تامين و مصرف آب در آينده معضل بزرگي براي كشور خواهد بود. بنابراين از هم اكنون بايد در فكر تامين و استفاده از شيرآلات با كيفيت و بهداشتي در ساختمان باشيم. بايد شايسته سالاري در صنف شيرآلات بهداشتي تعريف شود نه اينكه شركت‌هاي نامعتبر و غيرمسئول با شركت‌هاي باسابقه و متعهد رقابت كنند. اين كار صنعت پايدار و با كيفيت را نابود كنند. در شرايط فعلي راهكار كنترل بازار توليد و مصرف، واگذاري مسئوليت و اختيارات به تشكل‌هاست.