چشم سيمان به سود صادرات

شمار نشریه : 165


گروه بازار ساختمان: توليدي كه فراتر از نيازهاي ملي است و بازارهايي كه تا اشباع فاصله ‌زیادی دارند و از همه جالب تر بی‌رقیب بودن در اين بازار صادراتي موجب شد تا ايران از بازار مصرف سيمان عراق بهره‌مند شود. همه اين موارد تا آنجا پیش‌رفت كه صنعت كشور به بازارهاي صادراتي وابسته شود. سيمان می‌رفت و ارزي كه نرخ تسعيرش بيش از دو برابر شده بود ، وارد کشور می‌شد. ارزان بودن مواد اوليه توليد سيمان در داخل و نياز بسيار پايين اين صنعت به كالاهاي وارداتي و از همه مهم تر فاصله كمتر نسبت به كشورهاي رقيب مانند تركيه، چين و هند تا بازارهاي هدف كشور در حال سازندگي عراق موجب شد تا قيمت سيمان توليدي ايران با وجودي كه از قيمت بازار داخلي كشور كمتر است اما از نرخ سيمان صادراتي كشورهاي ديگر به عراق پايين تر باشد؛ مزيت بازاري زيبا براي ايران اما تا چه زماني اين بازار استمرار دارد.

اين سؤالی است كه می‌بایست پيش تر در فكر فعالان اين عرصه نقش می‌بست و براي استفاده هر چه بهتر از سرمایه‌های ملي كه براي ساخت و توسعه اين صنعت استراتژيك استفاده شده، برنامه‌ای راهبردي تدوين می‌شد. ظاهر قضيه بد نبود و در روزهاي اوليه صادرات سیمان به عراق سود خوبي نصيب شرکت‌های سيماني شد و همه چيز عالي پيش می‌رفت، تا آنكه عراقی‌ها به خود آمدند و تنها با يك ترفند توانستند جو رواني پيرامون صنعت سيمان ايران را به نحو جالبي متأثر كنند. منع واردات سيمان به عراق به سهامداران ريسك گريز نيز رسيد و آنها را با زحمت روبه رو ساخت، اما چرا؟

كدام شخص عاقلي قبول می‌کند كه عراق جنگ‌زده يك شبه می‌تواند نه ظرفيت توليد بلكه ميزان توليد صنعت سيمان خود را 15 ميليون تن افزايش دهد، يا چنان با خودش دشمن باشد كه سيمان گران ديگران را به سيمان مرغوب و ارزان ايران ترجيح دهد . اگر چه تنها بازار سياه و افزايش چند ده درصدي قيمت سيمان در بازارهاي داخلي عراق و كاهش اعتماد شرکت‌های خارجي به اين بازار نصیب عراقی‌ها شد اما يك نكته به خوبي براي ما هويدا گرديد و آن نبود انسجام در صادرات و ريسك بالاي فريب خوردن بود.

مدت‌ها از واگذاري اختيارات بازار سيمان به انجمن سيمان و كارگروه مربوطه می‌گذرد و جالب تر آنكه در تفاهم‌نامه‌ای كه ميان اين انجمن و نمايندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت نيز به امضا رسيده مديريت بازار صادراتي نيز در نظر گرفته شده است اما آيا به اين مهم نائل شده‌ایم.

ظاهرا شرکت‌ها همچنان بازار منطقه‌ای را مد نظر دارند و مازاد آن را براي صادرات اختصاص می‌دهند. حال آنكه برنامه‌ریزی براي منسجم كردن صادرات سيمان به بازارهاي هدف منطقه‌ای كار چندان سختي نيست. کافی است تا به كشورهايي مانند چين نگاهي داشته باشيم. تجار و بازرگانان اين كشور چنان منسجم و در هم تنيده عمل می‌کنند كه می‌توانند در بازارهاي فراقاره‌ای حتي بهتر از تجار محلي و گاه بومي به رصد فرصت‌ها بپردازند.