10:55 1395/07/05

تعويض زمين تسهيلات خرد

رئيس‌كل بانك مركزي روز گذشته اعلام كرد كارت‌هاي اعتباري مرابحه به مرور جايگزين تسهيلات خرد خواهد شد و با بهره‌گيري از اين ابزار، مي‌توان از چالش «فاكتورهاي صوري» عبور كرد؛ اگرچه طبق گفته‌هاي مسوولان بانك مركزي، وام‌دهي خرد همچنان از سوي بانك‌ها ادامه دارد

كارت‌هاي اعتباري مرابحه در سه سطح 10، 30 و 50 ميليون توماني در قالب كارت‌هاي برنزي، نقره‌اي و طلايي توسط بانك‌ها اعطا مي‌شود. رئيس‌كل بانك مركزي روز گذشته در شعبه مركزي بانك ملي، به‌طور نمادين از اين كارت‌ها رونمايي كرد. رئيس كل بانك مركزي در حاشيه رونمايي از كارت‌هاي اعتباري مرابحه در محل شعبه مركزي بانك ملي اعلام كرد كه اين كارت‌ها به مرور جايگزين تسهيلات خرد و همه كاغذبازي‌هاي مربوط به اين نوع تامين مالي خواهد شد.ولي الله سيف معتقد است كارت‌هاي اعتباري سه رنگ (مرابحه) كه از اول مهر از طريق سيستم بانكي به متقاضيان ارائه مي‌شود، مي‌توانند بر چالش صوري‌سازي اسناد پشتيبان تسهيلات خرد غلبه كنند و به جاي انحراف منابع از بخش‌هاي هدف به مصرف‌كنندگان قدرت انتخاب بدهد تا تسهيلات در محل مورد نظر آنها هزينه شود.سيف همچنين معتقد است كه اين كارت‌ها به نفع بخش توليد رقابتي در اقتصاد ايران نيز هست به واسطه اينكه مردم مي‌توانند با استفاده از آنها كالا و خدمت دلخواه خود را انتخاب كنند. پاسخ به ضعف‌هاي كارت اعتباري قابليت خريد نسيه با استفاده از اين كارت‌ها، زمينه‌اي را ايجاد مي‌كند كه ديگر مردم مصرف خود را به تعويق نيندازند، بنابراين اگر كارت بر اساس فلسفه اصلي‌اش پيش برود، مي‌تواند به فعال شدن سمت تقاضا كمك كند. اما دغدغه‌اي كه وجود دارد برخي خلأها است كه امكان دارد اصول اين هدف را مخدوش كند. به گفته كارشناسان، يكي از چالش‌هاي اصلي در اين زمينه نقد كردن موجودي كارت است كه مي‌تواند هدف طرح را مخدوش كند؛ اين چالش وقتي پررنگ تر شد كه يك مدير بانكي اعلام كرد: «دارنده اين كارت محدوديتي در انجام تراكنش ندارد و از هر دارنده پايانه فروش (پوز) مي‌تواند خريد كند.» به گفته اين مدير بانكي، دغدغه اينكه برخي افراد كارت اعتباري را يكباره به حساب خود منتقل و وجوه آن را به مصرفي غير از خريد كالا و خدمات اختصاص ‌دهند (مثل سپرده‌گذاري در بانك، سفر خارج از كشور و خريد اوراق) مغاير با هدف مورد نظر است. پاسخ رئيس كل بانك‌مركزي به چالش مذكور اين بود كه چون اين كارت‌ها قدرت اختيار بالايي به مصرف‌كنندگان مي‌دهند، ضرورتي به انجام اين اعمال نخواهد بود. سيف گفت: دارنده كارت مي‌تواند به راحتي به فروشگاه مراجعه و از موجودي خود استفاده و پس از اتمام آن از موجودي كارت اعتباري استفاده كند. رئيس كل بانك مركزي البته به ابزارهاي تنبيهي در نظر گرفته شده درخصوص نقد كردن اعتبار كارت اعتباري مرابحه در پايانه‌هاي فروش نيز اشاره كرد. سيف گفت: اگر مواردي مشاهده شود كه از اين كارت‌ براي دريافت وجه نقد استفاده كند، سابقه سوء براي دارنده كارت در نظر گرفته مي‌شود. به گفته وي، اين اطلاعات براي تمديد يا عدم تمديد اين كارت‌ها استفاده مي‌شود و به همين دليل از اين كارت‌ها فقط بايد خريد كرد. سيف به دغدغه ديگري درباره مخدوش شدن توليد داخل با خريد كالاي خارجي به وسيله اين كارت‌ها پاسخ داد. به گفته او، بايد جنبه رقابتي را در اين خصوص تقويت كرد و اين ابزار امتياز خاصي ندارد كه محدوديتي را ايجاد كند، بلكه براي هر خريدي از اين كارت‌ها مي‌توان استفاده كرد. سيف در ادامه به دلايل عدم صدور كارت‌هاي اعتباري در بسياري از بانك‌ها مطابق الزامات بخشنامه بانك مركزي در اول مهر، پرداخت. سكاندار اصلي‌ترين نهاد پولي كشور در اين خصوص گفت: در رسانه‌ها انتظار كاذبي در حال ايجاد شدن است مبني بر اينكه به سرعت همه مردم بايد صاحب اين كارت‌ها شوند، اما اين يك بستري است كه فراهم شده و بانك‌ها متناسب با اعتبار خود و اعتبار مشتري نسبت به صدور اين كارت‌ها اقدام مي‌كنند. وي با بيان اينكه اين كارت‌ها در سه سقف 10 ميليون، 30 ميليون و 50 ميليون تومان است، اضافه كرد كه ابتدا بايد اعتبار متقاضي بررسي شود و بعد از آن به مرحله صدور كارت مي‌رسد. سيف گفت: خوشبختانه بانك ملي به صدور كارت اقدام كرده است و بانك‌هاي ديگر هم كم و بيش اين كار را شروع كرده‌اند. رئيس كل بانك مركزي هرچند بر اين موضوع تاكيد كرد كه قرار است از طرح صدور كارت‌هاي اعتباري در قالب عقد مرابحه به‌عنوان جايگزيني براي نظام قبلي تسهيلات‌دهي خرد استفاده شود، اما به اين هم اشاره كرد كه قرار نيست روش‌هاي قبلي به‌طور كلي فراموش شود. به گفته سيف ممكن است فردي شرايط دريافت اين كارت‌ها را نداشته باشد و به همين دليل بانك تشخيص دهد كه تسهيلات به روش گذشته به او پرداخت شود، اما اين كارت‌هاي اعتباري به دليل سهولت استفاده، به تدريج جايگزين تسهيلات فعلي مي‌شود. ولي الله سيف در پاسخ به اين سوال كه چه مقدار منابع براي اين طرح (كارت‌هاي اعتباري) در نظر گرفته شده است، گفت: هيچ محدوديتي براي بانك‌ها در ارائه تسهيلات در قالب كارت اعتباري مرابحه وجود ندارد. او گفت: نگاه بانك مركزي اين است كه سيستم بانكي به سمت تامين مالي خريد‌هاي مصرفي برود كه اين اقدام موجب تامين مالي بنگاه‌هاي توليدي مي‌شود. اين تسهيلات هم صرف محصولاتي مي‌‌شود كه براي آن تقاضاي بيشتري وجود دارد. به گفته رئيس كل بانك مركزي، وقتي نياز مصرف‌كننده را تامين مي‌كنيم، به‌طور طبيعي بنگاه‌ توليدي منتفع مي‌شود. سيف در پاسخ به سوال ديگري در زمينه اينكه آيا بين انجام تراكنش و واريز وجه به حساب فروشنده فاصله‌اي وجود دارد، گفت: «خير، در لحظه پول به حساب فروشنده واريز مي‌شود و فكر مي‌كنم صنوف هم از اين بستر فراهم شده استقبال خواهند كرد.» وي با اشاره به بحث حركت به سمت هدفمند كردن تسهيلات بانكي افزود: تسهيلات بايد به بنگاه‌هايي اختصاص يابد كه بازار فروش مناسب داشته باشند تا اين تسهيلات به گردش دربيايد.

منبع : ایران اکونومیست انتهای خبر/پ
گزیده اخبار روزانه