1393/03/21

معماری شهری رشد نکرده است

هنر معماري در کشورهائي که صاحب فرهنگ و تمدن باستاني هستند، از مهم‌ترین پایه‌های تمدن ديرينه آنهاست و ايران نيز با پيشينه مدنيت چندين هزارساله خود داراي شاهکارهاي معماري کم نظيري است. شايد اين علاقه و توجه سبب تداوم هميشگي اين هنر شده است. در تالارها و ايوان هاي ستون‌دار تخت جمشيد تا قصرهاي صفوي در اصفهان و خانه‌های روستایی، گنبدهائي که چهار قوس بنا شده‌اند، صحن چهار ايواني، حياط داخلي و حوض آن همه اينها از ويژگي هاي معماري اصيل ايراني هستند که در تاريخ معماري ايران پيوسته تداوم خود را حفظ کرده است اما امروز اين سؤال مطرح است که معماري شهري ما از چه جايگاهي برخوردار است و تا سال 1404 که سند چشم‌انداز 20 ساله براي ما تعريف کرده است چه جايگاهي خواهد داشت.


معماری شهری رشد نکرده است

گروه معماری دکوراسیون :هنر معماري در کشورهائي که صاحب فرهنگ و تمدن باستاني هستند، از مهم‌ترین پایه‌های تمدن ديرينه آنهاست و ايران نيز با پيشينه مدنيت چندين هزارساله خود داراي شاهکارهاي معماري کم نظيري است. شايد اين علاقه و توجه سبب تداوم هميشگي اين هنر شده است. در تالارها و ايوان هاي ستون‌دار تخت جمشيد تا قصرهاي صفوي در اصفهان و خانه‌های روستایی، گنبدهائي که چهار قوس بنا شده‌اند، صحن چهار ايواني، حياط داخلي و حوض آن همه اينها از ويژگي هاي معماري اصيل ايراني هستند که در تاريخ معماري ايران پيوسته تداوم خود را حفظ کرده است اما امروز اين سؤال مطرح است که معماري شهري ما از چه جايگاهي برخوردار است و تا سال 1404 که سند چشم‌انداز 20 ساله براي ما تعريف کرده است چه جايگاهي خواهد داشت. در خصوص وضعيت معماري شهري و اینکه ما شاهد رشد چنداني در زمينه معماري به‌خصوص در شهر تهران نبوده‌ایم، با چند تن از معماران و مسئولان گفتگو کرده‌ایم : تقلید محض از مدرنیته مرتضی میر غلامی، معاون معماری و شهرسازی شهرداری تبریز با بیان اینکه از زمان قاجار معماری شهری ما به سمت تقلید محض از مدرنیته پیش رفته است ، یادآور شد: سال‌هاست از ضرورت احیای معماری سنتی در کشور صحبت می‌شود ولی به توفیق چندانی در این زمینه دست نیافته‌ایم. وی اضافه کرد: معماری سنتی ایرانی آرامش را به خانواده القا می‌کرد و با تقسیم خود به فضای اندرونی و بیرونی بسیاری از مسائل اخلاقی و اجتماعی نیز قابل حل می‌شد.میر غلامی ضعف نظام مدیریت ، عدم نظارت بر معماری شهری، عدم تبیین سیاست های صحیح، استفاده نامناسب از فرهنگ بومی و عدم توجه به معماری مدرن به‌صورت محض را از جمله مشکلات پیش روی ورود دوباره معماری سنتی به ساخت و سازهای شهری عنوان کرد. سیمای شهر مطلوب نیست عباس اخلاصی ، مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران، وضعیت معماری شهر تهران را بسیار نابسامان دانست و بر لزوم توجه شهروندان به مسائل محیطی و ساخت و ساز‌های شهری و به‌ویژه نماهای شهری تاکید کرد. وی با بیان اینکه الگوهای بومی‌معماری باید در نماهای شهری اعمال شوند، افزود: سیمای شهری در وضعیت فعلی دارای دید مطلوبی نیست و معماری ناهمگون ساختمان‌ها و عملکرد نامناسب آن بر منظر شهری تأثیرات منفی گذاشته است. اخلاصی گفت: اولین گام در این امر آگاهی مردم از محیط است و با توجه به مشکلات زندگی شهری که موجب غفلت بسیاری از مسائل پیرامون ما می‌شود، تشویق شهروندان و احساس مسئولیت آنان در توجه به محیط اطراف و رفع مشکلات موجود، از اهمیت بسیاری برخوردار است.وی حضور شهروندان و توجه آنان به‌نماهای شهری را حائز اهمیت دانست و گفت: آگاه کردن شهروندان نسبت به مسائل محیطی باعث می‌شود تا آنها تحرک پیداکرده، نماهای زیبا را شناسایی و معرفی کنند و از مسئولان خواستار رفع بسیاری از مشکلات شوند. الگوی معماری شهرها غربی است مهندس مجید غمامی ، معمار با بیان این مطلب که شهرهای ما وضع خوبی ندارند و روزبه‌روز نیز این وضعیت با ساختن بناهای ناهموار مختلف وخیم تر می‌شود، گفت: ذکر مشکلات موجود در شهرهای بزرگ مانند تهران نیازمند فهرست بلند بالایی است اما آن چیز که برای مردم و معماران اهمیت دارد زشتی بی‌اندازه شهر تهران است. وی افزود: بیست سال از وقوع جنگ تحمیلی در ایران می‌گذرد و ما شاهد وضعیت جدید و فروش شهر به دلایل مختلف هستیم چرا که دولت به شهرداری کمک نمی‌کند و شهرداری برای تأمین هزینه‌های خود درگیر مسائل مختلف می‌شود و به هر کاری برای رفع نیازها روی می‌آورد. مهندس غمامی با اشاره به اینکه ؛متأسفانه الگوی نامناسب شهرسازی در تهران به‌سرعت به سایر شهرها نیز نفوذ کرده است، گفت: این وضعیت آینده نگران‌کننده‌ای را برای شهر های ما ایجاد کرده که بیش از همه ما معماران باید به آن تفکر کنیم.وی محیط‌زیست را از جمله مسائلی دانست که امروز در ساختمان‌سازی به آن توجه می‌شود و افزود: در طول این سال‌ها بر تعداد رشته‌های دانشگاهی معماری، دانشجویان، اساتید این رشته ،NGO ها و مراکز و دفاتر مستقل معماری افزوده شده است اما متأسفانه باوجود این شرایط و این پتانسیل توجه لازم از جانب معماران به مسائل شهرسازی صورت نگرفته است. این مهندس معمار الگوی تأثیرگذار در شکل و نوع معماری در شهرهای ایران را ناشی از غرب دانست و تاکید کرد: ما شهرها و بناهای خود را بر اساس شکل معماری در غرب بنا می‌کنیم بدون اینکه توجه کنیم کشورهای غربی در دوره تثبیت هستند و ما در دوران تحول و التهاب! بنابراین برای تغییر در شکل شهرها و بهبود وضعیت وخیم موجود در شهرهای ایران باید در قدم نخست معماران ما به مسائل مختلف موجود در شهر واکنش‌های دغدغه مند نشان دهند. گذشته را فراموش کردیم مهندس بهرام فدیور صدری (معمار) در مورد معماری کنونی شهر تهران گفت: این‌قدر به دنبال معماری در اروپا هستیم که گذشته و تاریخ خود را به فراموشی سپرده‌ایم درحالی‌که در گذشته ما مقوله خلق فضا را داشتیم، مدرنیته و مدرنیسم اصلاً به ایران ورود نداشته است و علیرغم حمله مغول‌ها و اعراب به ایران به مسئله خلق فضا توجه جدی صورت می‌گرفت زیرا معماری تبلور فرهنگ در یک جامعه است. وی ادامه داد: ما پیش از کشیدن دیوار توسط عثمانی با اروپا در تعامل و دادوستد بودیم اما پس از آن از اروپا و تحولات موجود در آن دور شدیم و تجدد را به معنای تقلید از اروپا دریافتیم. متأسفانه در زمان حاضر برای کارهای که می‌خواهیم انجام دهیم برنامه‌ریزی نمی‌کنیم و طراحی فضای شهری و برنامه‌ریزی جایگاهی در تصمیمات و نوع معماری شهرها ندارد. هویت شهر تهران در حال خرد شدن است دکتر علی‌اکبر صارمی،معمار با بیان این مطلب که ایجاد و گسترش شهرهای نامناسب و خطرناک ناشی از آن است که ما معماران و شهر سازان معترض نیستیم، اضافه کرد: باوجود پانصد رشته دانشگاهی در ایران و نیروی عظیم موجود در این رشته، ارائه صرف مقالاتی در حوزه معماری و شهرسازی کفایت نمی‌کند و ما باید NGO های معماری به معنای واقعی کلمه تشکیل دهیم. وی خاطرنشان کرد: در حدود پنجاه سال گذشته مسئله اصلی در شهرها ساختن بود اما اکنون مسئله ما نساختن است و با ادامه این روند هویت شهر تهران در حال خرد شدن و نابودی است. سخن آخر از نظر ضوابط و مقررات يک سقف در ارتفاعي واحد براي تمامي فضاهاي بزرگ و کوچک اعم از انبار، راهرو و سالن اجتماعات قانوني است. بدين ترتيب ماهيت مواجهه قانون با بنا، ضوابط و مقررات ساختن به‌صورتی کاملاً انفرادي مطرح است و صفت درون‌گرا، بيشتر شايسته بناهاي بافت هاي جديد است که به بيرون، کوچک‌ترین توجهي نشان نمی‌دهند و هیچ‌گونه مسئوليتي را نسبت به پيرامون و شهر به عهده نمی‌گیرد. انگار قرار است ساختماني ميان يک بيابان برهوت شکل بگيرد. اکنون مجدداً اين سؤال مطرح می‌شود: چرا بايد در بزرگ‌ترین مراکز تجمع کشور در مسير حرکت به سمت آينده با چنين رشد حجيم و پهناوري از کالبد، کمترين ميزان فضاي معمارانه محقق شود؟ به استناد کدام مرجع معماري بايد شهر این‌گونه رشد کند؟ تا چه زمانی و با تکيه بر کداميک از دستاوردهاي متأخر معماري و شهرسازي جهان، قرار است شهر، این‌گونه در افق و ارتفاع رشد کند؟ و بالاخره هدف از تدوين ضوابط و مقررات معماري و شهرسازي چيست؟

انتهای خبر/پ

آخرین اخبار
گزیده اخبار