1393/03/21

بزرگ‌ترين و گران‌ترين شاهكار مهندسي

شنبه نهم آذر بزرگراه طبقاتی صدر پس از 26 ماه کار مداوم به بهره‌برداری رسید. این بزرگراه که از تونل نیایش آغاز می‌شود و تا بزرگراه امام علی (ع) ادامه دارد با 10 کیلومتر طول، از جمله گران‌ترین و بلندپرواز‌ترین پروژه‌هایی است که شهر تهران تا کنون به خود دیده است.


بزرگ‌ترين و گران‌ترين شاهكار مهندسي

شنبه نهم آذر بزرگراه طبقاتی صدر پس از 26 ماه کار مداوم به بهره‌برداری رسید. این بزرگراه که از تونل نیایش آغاز می‌شود و تا بزرگراه امام علی (ع) ادامه دارد با 10 کیلومتر طول، از جمله گران‌ترین و بلندپرواز‌ترین پروژه‌هایی است که شهر تهران تا کنون به خود دیده است. گرچه کارشناسان انتقاداتی به آن وارد می‌کنند و حاشیه‌های سیاسی و اقتصادی زیادی در رابطه با آن مطرح‌شده اما نمی‌توان به سادگی از  اراده مدیریتی و توان مهندسی فوق‌العاده‌ای که صرف این طرح شده است، گذشت.  این پروژه طبقاتی مانند هر پروژه دیگر، موافقان و مخالفان سرسختی دارد. موافقان تا آنجا پیش‌رفته‌اند که پل صدر را شاهکار مهندسی می‌نامند و مخالفان آن را از اساس به زیر سؤال برده ومی گویند: در هدف اساسی خود یعنی تسهیل ترافیک نیز ناکام خواهد شد. 40 سال برای 4 دوره توسعه طرح ساخت بزرگراه صدر که سال‌ها تنها بزرگراه شمال شرق تهران بود، با تدوین طرح جامع حمل‌ونقل و ترافیک شهر تهران یعنی سال 1352 همزمان است. از آن زمان تا امروز نزدیک به 40 سال، 4 دوره توسعه و تغییر را پشت سر گذاشته است. دوره اول سال 1352 که تا خیابان شریعتی امتداد یافت؛  در دوره دوم یعنی1361 از خیابان شریعتی تا میدان پیروز توسعه یافت و دوره سوم که پس از جنگ و به سال1369 بازمی‌گردد، از میدان پیروز تا میدان نوبنیاد و بعد از میدان نوبنیاد به سمت جاده آبعلی ادامه یافت. به‌این‌ترتیب طرحی که در سال 1352 توسط شرکت سرفوتو طراحی شده بود پس از گذشت 22 سال به اجرا درآمد، و سرانجام  دوره چهارم توسعه بزرگراه صدر نیز با طبقاتی شدن آن آذر امسال به بهره‌برداری رسید. چرایی اجرای طرح مسئولان طرح، طبقاتی کردن بزرگراه را گریزناپذیر می‌دانند، پیش‌ازاین و در سال 1388 مطالعات مقدماتی آن صورت گرفته بود؛ تنها مسئله این بود که این طرح بر روی کدام یک از بزرگراه‌های شهر تهران می‌باید به اجرا درآید؛ یادگار امام، صیاد شیرازی، همت و یا مدرس! در نهایت با مطالعاتی که صورت گرفت قرعه به نام بزرگراه صدر افتاد و با قرار گرفتن تونل نیایش بزرگراه‌های نیایش و صدر به یکدیگر وصل شدند. توجیهی که برای اجرایی آن گفته می‌شود( از سوی چه کس؟) به دورنمای ترافیکی شهر تهران اشاره دارد: "اگر این بزرگراه ساخته نمی‌شد تا سال 1395  یک انسداد کامل ترافیکی در محدوده وسیعی از معابر مرتبط با این بزرگراه رخ می‌داد. با گسترش مناطق مسکونی و صنعتی در شرق تهران و خصوصاً در محدوده بزرگراه شهید بابایی و شمال بزرگراه ارتش، لواسانات، شهر جدید پردیس، رودهن، بومهن و دماوند در سال‌های پیش رو، وضعیت بزرگراه صدر موجود به‌صورت وخیمی درمی‌آمد. اما احداث بزرگراه طبقاتی صدر به دلیل اتصال به تونل نیایش، تأثیر بسزایی در تسهیل رفت‌وآمدهای بزرگراهی غربی- شرقی و تفکیک این ترافیک از ترددهای محلی خواهد داشت." اولین پل صنعتی ساز بزرگراه صدر از دو بخش تشکیل شده  است، پل اصلی و شیب‌راهه‌ها. طول پل اصلی حدود ۵ کیلومتر است که با توجه به اینکه در دو باند اجرا می‌شود مجموعاً ۱۰ کیلومتر درازا دارد. شیب‌راهه‌ای نیز حدود ۵ کیلومتر است و با اضافه کردن شیب‌راهه‌ها به طول ۴ کیلومتر، ۹ کیلومتر مسیرهای شیب‌راهه‌ای در نظر گرفته شده است. این طرح از تقاطع بزرگراه صدر - مدرس شروع‌شده و در انتها با تقاطع بزرگراه صیاد شیرازی هماهنگ می‌شود. به گفته مازیار حسینی معاون فنی و عمرانی شهرداری تهران پروژه بزرگراه صدر به‌صورت کاملاً صنعتی ساخته‌شده و یکی از دلایل ساخت آن در مدت‌زمان کوتاه 26 ماهه همین است. این زمان در پروژه‌های عمرانی بی‌نظیر است. برای اجرای این طرح یک کارخانه در منطقه حکیمیه تهران تأسیس شد تا قطعات بتنی مربوط به عرشه و سرستون‌های پل اصلی به‌موقع تولید شود. در مسیر تولید، نوآوری‌ها و خدماتی به صنعت پل‌سازی و راه‌سازی کشور عرضه شد، ایجاد کارگاه‌های متعدد و کارخانه‌ تولید قطعات بتنی، تولید قالب قطعات بتی به‌صورت کاملاً بومی و نوآوری در ساخت ستون‌ها یا پایه‌های پل نیز از آن جمله است.  حجم خاک‌برداری در هر متر طول، برابر با ۱۰ مترمکعب بوده است که در مجموع به ۷۰ هزار مترمکعب می‌رسد. در نهایت معادل 5/4 برابر حجم بتن بکار رفته در برج میلاد، یعنی 294 هزار مترمکعب بتن در این طرح استفاده شد؛ با احتساب قطعات پیش‌ساخته، وزن بزرگراه صدر بسیار سنگین است و به بیش از 880 هزار تن می‌رسد که خود نگرانی‌هایی را از بابت زلزله ایجاد کرده است.  کلاف سردرگم هزینه‌ها بودجه این طرح یکی مناقشاتی بود که به‌ویژه در اواخر اجرای پروژه بسیار مورد سؤال و کنجکاوی قرار گرفت. مجتبی شفیعی رئیس ستاد حمل‌ونقل و سوخت کشور از بودجه 5 هزار میلیارد تومانی سخن می‌گوید؛ یعنی رقمی برابر با احداث کل خطوط متروی پایتخت. شفیعی در گفتگو با ایرنا می‌گوید: در سال گذشته از سوی شهرداری تهران جمع هزینه‌های ریالی پروژه هزار و 900 میلیارد تومان درج شد که با احتساب 720 میلیارد بودجه درخواستی در متمم امسال این رقم به 2 هزار و 700 میلیارد تومان افزایش یافته است. مازیار حسینی درباره این مطلب صریحاً اعلام کرد: هزینه تمام‌شده این پروژه ۶۴۰ میلیارد تومان است و قیمت قرارداد پل مقطوع است و تعدیل سازمان مدیریت برنامه‌ریزی به آن تعلق می‌گیرد. خوشحالم که برآورد  اولیه پل درست بود و نیازی به قرارداد الحاقی نیست. هزینه‌ها کاملاً روشن است.  اما محسن سرخو، عضو کمیسیون عمران شورای شهر تهران دراین‌باره می‌گوید: شهرداری تهران در متمم بودجه خود برای پل صدر مبلغ ۷۲۰ میلیارد تومان تعیین کرده است در حالی در بودجه امسال برای این پروژه، اعتبار۲۵۰ میلیارد تومانی تخصیص یافته بود که شورا نیز آن را به تصویب رساند.  وی ادامه داد: در سال جاری با تأیید درخواست شهرداری تهران برای پل صدر، هزار میلیارد تومان بودجه اختصاص خواهد یافت، درحالی‌که در سال گذشته جمع هزینه‌های ریالی پروژه صدر هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان از سوی شهرداری تهران درج شد که با احتساب ۷۲۰ میلیارد بودجه درخواستی در متمم امسال این رقم به ۲ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان افزایش خواهد یافت. یعنی رقمی 5/2 برابر پیش‌بینی اولیه طرح.  موضوعی که ابوالفضل  قناعتی عضو دیگر شورای شهر را به این واکنش کشاند که چرا «دستگاه‌های مشاور با این همه خطا» برآورد هزینه کرده‌اند. انتقادها پروژه طبقاتی کردن بزرگراه صدر مانند هر پروژه بزرگ دیگری مخالفان و موافقان سرسختی دارد، انتقادهایی بر آن وارد شده است که شاید "بودجه هنگفت" کوچک‌ترین آنها باشد. مجتبی شفیعی در گفتگو با خبرگزاری ایرنا این پروژه را مطالعه نشده و دستوری می‌داند و می‌گوید احداث آن در طرح جامع حمل‌ونقل شهری تهران پیش‌بینی نشده بود . به گفته وی با توجه به آلودگی هوای پایتخت این هزینه باید صرف توسعه حمل‌ونقل عمومی تهران می‌شد.     دیگر انتقاد، از سوی کارشناسان ژئوفیزیک تهران مطرح شده است. بهرام عکاشه،پدر زلزله شناسی ایران، دراین‌باره می‌گوید: اگر زلزله‌ای با بزرگی 8 تا 9 درجه ریشتر در تهران رخ دهد، پل‌های تهران باهر نوع سازه‌ای برای سالیان متمادی غیرقابل استفاده خواهند شد. ازآنجاکه پل‌های شهری به‌ویژه پل صدر، موازی با گسل نیاوران ساخته می‌شود این مسئله بسیار خطرناک خواهد بود. عکاشه ادامه می‌دهد: برای ساخت پل صدر و خطرآفرین بودن گسل نیاوران در نزدیکی این پل، و اینکه این پل بر چه مبنایی از امواج درونی زمین‌ساخته شود، هیچ اظهارنظر علمی و موثق راجع به شدت زلزله احتمالی، از من نشده است. مشکل ترافیک رفع می‌شود؟     بیشترین مخالفان مردم  ساکن در حاشیه این معابر هستند. کم‌ارزش شدن املاک ساکنان حاشیه بزرگراه، سر و صدا و از بین رفتن حریم خصوصی آنها از جمله مشکلات این شهروندان است. این‌همه، باعث شد که دیوارهای جاذب صوتی در اطراف بزرگراه نصب شود که به گفته مازیار حسینی شهروندان نباید از این بابت نگرانی داشته باشند.   عبدالحسین مختاباد از اعضای شورای شهر تهران در گفتگو با خبرنگار پيام ساختمان در مورد ساختمان‌هایی که در نزدیکی اتوبان قرار دارند گفت: مردم اگر در اثر احداث این سازه متضرر شده‌اند، باید شکایت کنند و شورای شهر پی‌گیر مطالبات مردم خواهد بود.  وی افزود : بدیهی است که وقتی سازه‌ای بنا می‌شود یک عده از مردم متضرر خواهند شد و هیچ چاره‌ای هم نیست بالاخره زندگی شهری جریان دارد. بااین‌وجود گویا مشکل ترافیک حتی با بهره‌برداری از این پروژه به قوت خود باقی می‌ماند که این بزرگ‌ترین انتقاد به این طرح است و بعد از افتتاح تونل نیایش، به گفته اهالی منطقه تردد در خروجی غربی و جنوبی تونل غیرقابل‌تحمل شده است  و با آغاز بهره‌برداری از بزرگراه طبقاتی صدر و هدایت آن به تونل نیایش و اتوبان نیایش وضع از این هم وخیم‌تر خواهد شد. پاسخ به انتقادات    جعفر تشکری معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری در گفتگو با خبرگزاری خانه ملت  به منتقدان پاسخ داد و گفت: شهر را نمی‌توان تک بعدی توسعه داد. وی افزود: این گفته که بودجه ساخت پل طبقاتی صدر باید به توسعه مترو اختصاص می‌یافت غیر‌علمی و غیرکارشناسانه است.  وی دلیل توسعه نیافتن مترو را عدم همسویی و همراهی دولت پیشین و شهرداری دانست و افزود: دولت نهم و دهم بارها مصوبات مجلس در خصوص توسعه خطوط حمل‌ونقل ریلی شهری را نادیده گرفت، به‌طوری‌که امروز علاوه بر افزایش آلودگی هوا و حذف روزهای پاک از آسمان شهرها، به‌ویژه تهران، شاهد افزایش بار ترافیکی نیز هستیم.        

انتهای خبر/پ

آخرین اخبار
گزیده اخبار