16:47 1392/8/18


بازدید از تاریخ در لاله زار

زمانی که خبر می‌دهند قرار است با جمعی از اصحاب رسانه از مدرسه دارالفنون و خانه امین السلطان( اتحادیه )توسط کمیته پیگیری ثبت آثار تاریخی تهران بازدید و گزارشی از چگونگی آن تهیه کنیم شور و شعف وصف‌ناپذیری سراپای وجودم را فرا می‌گیرد.دیدن این اماکن از آن جهت شورانگیز است که یک سفر و بلکه فراتر از آن یک زندگی هرچند زودگذر اما لذت بخش در گذشته را برای بازدیدکننده مفتون هویت و تمدن خویش فراهم می آورد.

بازدید از تاریخ در لاله زار


آرزوافشارزاده: زمانی که خبر می‌دهند قرار است با جمعی از اصحاب رسانه از مدرسه دارالفنون و خانه امین السلطان( اتحادیه )توسط کمیته پیگیری ثبت آثار تاریخی تهران بازدید و گزارشی از چگونگی آن تهیه کنیم شور و شعف وصف‌ناپذیری سراپای وجودم را فرا می‌گیرد.دیدن این اماکن از آن جهت شورانگیز است که یک سفر و بلکه فراتر از آن یک زندگی هرچند زودگذر اما لذت بخش در گذشته را برای بازدیدکننده مفتون هویت و تمدن خویش فراهم می آورد.

بازدید از مراکز اینچنینی شاید برای هر کسی در طول عمرش میسر نشود. چرا که ورود به خانه اتحادیه و مدرسه دارالفنون کار راحتی نیست.اما این فرصت ناباورانه برایم به دست می‌آید تا همراه همکاران رسانه ای به هم فال و هم تماشا از این اماکن تاریخی بپردازم.

قدم زدن در قدمگاه امیرکبیر

اولین مکان تاریخی  مورد بازدیدمان عمارت تاریخی دارالفنون است که توسط امیرکبیر ساخته شده است.قدم زدن و نفس کشیدن در خانه‌ای که روزگاری امیرکبیر ایران در آن قدم می زده ،حال و هوای عجیبی دارد. وارد حیاط عمارت که می شوم اولین چیزی که توجهم را به خود جلب می‌کند، کتیبه‌های کاشی‌کاری شده بالای سر در کلاس‌هاست.

همه آنها را می خوانم.هر چیز که در جستن آنی آنی/مکن بد به کس گر نخواهی به خویش/اول اندیشه وانگهی گفتار/به فرهنگ باشد روان تندرست/صبر وظفر هر دو دوستان قدیمند/عقل ها را عقل ها یاری دهد

طراحی این کتیبه‌ها را مهندس روسی به نام"مارکوف"  بر عهده داشته که با توجه به حال و هوای آن موقع ایران،دست به طرح چنین کاشی‌هایی می زند.

می‌گویند؛ امیرکبیر محل ساختمان را خود شخصاً در مجاورت کاخ‌های سلطنتی و در مکانی که سربازان آموزش نظامی می‌دیدند با موافقت ناصرالدین‌شاه انتخاب کرد و به میرزا رضاخان مهندس تبریزی که یکی از پنج محصل اعزامی به لندن در زمان عباس میرزا بود دستور تهیه نقشه ساختمان را داد. نقشه ساختمان با استفاده از طرح عمارت سربازخانه "ولیچ" انگلیس در اواخر سال ۱۲۲۹ آماده و محمدتقی معمار باشی مأمور احداث آن شد و کار را آغاز کرد. قسمت شرقی بنا در سال ۱۲۳۰پایان یافت. در سال ۱۳۰۸ (۱۳۴۸ قمری) ساختمان مدرسه به دستور اعتمادالدوله وزیر وقت معارف تخریب و ساختمان فعلی با نقشه مهندسی روسی ساخته شد.

ساختمان دارالفنون زمان امیرکبیر هشتاد سال پا برجا ماند و با وجودی که همچنان قابل استفاده بود، در سال ۱۳۰۸ خورشیدی تخریب شد. در این سال میرزا یحیی خان اعتمادالدوله قراگزلو وزیر معارف وقت ساختمان اولیه را در هم کوبید و با نقشه و نظارت مارکوف روسی، ساختمان فعلی را به جای آن ساخت. علی‌اصغر حکمت وزیر فرهنگ وقت نیز در سال ۱۳۱۳ در شمال و جنوب، عمارتی را بر آن افزود.

در حال حاضر در ورودی بنا در شمال شرقی مدرسه و رو به خیابان ناصرخسرو باز می‌شود. این دروازه به شیوه معماری سنتی دارای تاق زنجیره‌ای بلندی است. در دو سوی درگاه دو ستون استوانه‌ای نقره‌ای رنگ تاق این دروازه را نگه داشته است. درست بالای در دو لنگه‌ای چوبی و قهوه‌ای رنگ مدرسه واژه دارالفنون و سال تأسیس آن ۱۲۶۸ قمری را بر کاشی نوشته‌اند. این در که در یکی از چهار کنج مدرسه قرار دارد به فضایی هشتی مانند باز می‌شود که از سوی دیگر به فضای حیاط راه دارد.

ساختمان دو طبقه مدرسه در زمینی مستطیلی بنا شده است. در رأس هر چهار ضلع چهار پلکان مارپیچی طبقه پایین مدرسه را به طبقه بالا متصل می‌کند. در حاشیه بیرون پله‌ها نرده آهنی تو پری نصب‌شده که مانع از سقوط افراد می‌شود. ساختمان کنونی سی و دو کلاس درس دارد.دوازده کلاس در دو طبقه ضلع شرقی و به همان اندازه در ضلع غربی و هشت کلاس در دو طبقه ضلع شمالی. سالن‌های نمایش و غذاخوری نیز در ضلع جنوبی ساخته‌شده‌اند. احتمالاً این دو سالن باید از همان بناهای اولیه دارالفنون باشد و مارکوف ساختمان کلاس‌ها را تخریب و بازسازی کرده است.

3 میلیارد تومان برای مقاوم‌سازی دارالفنون

ابوطالب حافظي مدير مدرسه دارالفنون در جمع خبرنگاران می‌گوید: دارالفنون، تا سال 76 به عنوان دبیرستان مورد استفاده قرار گرفت.بعد از انقلاب به عنوان مرکز تربیت معلم مورد استفاده قرار می‌گرفت و در طبقات بالا  خوابگاه دانشجویان قرار داشت.

میراث فرهنگی در سال 1375 این مکان را به ثبت رساند و از آن سال به بعد به دنبال مرمت و بازسازی آن بودند.از سال 84 اعتبار 2میلیارد تومانی برای مرمت آن تخصیص داده شد که 300 میلیون تومان در اختیار کارشناسان قرار گرفت.

در 8 ماه اخير مرمت دارالفنون در دستور كار وزارت آموزش و پرورش قرارگرفته  و هم اكنون 500 ميليون تومان براي بازسازي سالن نمايش اين مدرسه اختصاص داده شده است.به گفته حافظی، ساختمان اصلي حدود 7 هزارمتر مربع بنا دارد و از32 كلاس تشکیل‌شده که قرار است طبقه اول به مركز اسناد و موزه تعليم و تربيت اختصاص و طبقه دوم نيز به مركز آموزش تبديل شود.

حافظی تاکید می‌کند: بيش از 2 ميليارد تومان براي مقاوم‌سازی مدرسه دارالفنون از سوي وزارت آموزش و پرورش در نظر گرفته‌شده تا در مقابل زلزله 8 تا 10 ريشتري مقاوم باشد. به گفته حافظی حدود 3 میلیارد تومان برای مرمت و مقاوم‌سازی مدرسه نیاز است و بر اساس پیش‌بینی‌های صورت گرفته 2 سال طول خواهد كشيد.

بازدید از خانه صدراعظم سه پادشاه

پس از دیدار از دارالفنون به طرف خانه لاله‌زار و بازدید از خانه اتحادیه می‌رویم.خانه‌ای که بازدید خبرنگاران از آن ممنوع بود و چند وقت پیش با شکایت مالکان و  طبق حکم دیوان عدالت اداری از ثبت آثار تاریخی بیرون آمد.

وارد خانه که می شوم یک زمین لایزرع خشک می‌بینم که شهرام شهریار کارشناس گردشگری می‌گوید: مربوط به ساختمان حزب توده بوده و در 28 مرداد1332 به کلی آتش گرفته است.به سمت حیاط و عمارت اصلی می‌رویم. باید از دالان تاریک و تنگی عبور کنیم که به دلیل کوتاهی سقف آن باید سرت را خم کنی.از دالان که می گذری به محوطه اصلی می‌رسی.در محوطه اصلی آدم‌های زیادی دور هم جمع شده‌اند اما تو حیران شکوه و عظمت بربادرفته این خانه می‌شوی که روزگاری متعلق به امین السطان صدراعظم سه پادشاه دوران قاجار بوده است.

تقریباً هیچ اثری از خانه باقی نمانده و فقط گچ بری‌ها و تزیینات دوره قاجاری را در عمارت  می‌توان دید.

شهرام شهریار درباره تاریخچه خانه می‌گوید:عمارت امین السلطان در تاریخ ۱۲ تیر ۱۳۸۴ با شماره ثبت ۱۲۰۵۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. سپس با حکم دیوان عدالت اداری، خانه اتحادیه از فهرست آثار ملی خارج شد.

خانه دایی جان ناپلئون

 به گفته شهریار،رحیم اتحادیه در سال ۱۲۹۵ شمسی این زمین را از وارثان امین‌السلطان خرید و با تفکیک آن به ۳۰ سهم، آن را میان فرزندان خود تقسیم کرد. این خانه در دهه ۵۰ لوکیشن سریال معروف «دایی جان ناپلئون» ساخته ناصر تقوایی بود و به همین نام نیز معروف شد.

مزایده خانه اتحادیه

در نهایت امر پس از خروج خانه اتحادیه از فهرست آثار ملی 2.2 سهم از سی سهم خانه در اردیبهشت سال 1392 به مزایده عمومی گذاشته شد.

حمیرا اتحادیه یکی از مالکان خانه اتحادیه می‌گوید:ما برای هر نوع همکاری با شهرداری جهت حفظ و مرمت این بنای تاریخی آمادگی داریم. در سال‌های گذشته قرار بود این بنا از طرف شهرداری خریداری شود که با تعویض مدیریت شهری به تعویق افتاد.پس از آن سازمان میراث فرهنگی قرار بود این عمارت را خریداری کند، بودجه‌ای هم برای این کار پیش‌بینی شد که با تغییر مدیریت به باد فراموشی سپرده شد.

حمیرا اتحادیه تاکید کرد: در حال حاضر  تعدادی از سهامداران اقدام به فروش سهام خود کرده‌اند اما ما می‌خواهیم این بنای تاریخی حفظ شود.

بابک اتحادیه یکی دیگر از ورثه می‌گوید:تمام تلاش خود را براي حفظ اين بناي تاريخي انجام داديم ولي هم اكنون قدرتي براي نگهداري آن نداريم.

اتحادیه ادامه می‌دهد: من در اين خانه تاريخي به دنيا آمده‌ام و 54 سال در اينجا زندگي کرده‌ام. وي افزود: حدود 8 سال پيش وضعيت تخريب اين خانه تاريخي آغاز شد. البته اين تخريب طبيعي بود و داخل ساختمان سالم است. از زماني كه سازمان ميراث فرهنگي اين بنا را زیرمجموعه آثار خودش قرار داد از مالكين خواست تا خانه اتحاديه را ترك كنند و تنها كسي كه  باقی ماند من بودم.

 حق اعتراض ندارید

به دليل رفتن مالكين اين بنا فضاي سبز آن از بين رفت و سازمان ميراث فرهنگي كه نتوانست اين خانه را خريداري كند، دوباره به مالكينش بازگردانده شد.  افراد بسياري از بيرون از خانواده اقداماتي براي به دست آوردن اين خانه و تبديل آن به مركز تجاري انجام دادند. دلیل این گردهمایی این است که خانواده اتحادیه هر کاری از دستش بر آمده انجام داده است، اما زورمان نمی‌رسد.چون با کسانی سروکار داریم که این ملک را می‌خواهند .حتی قیمت کارشناسی خانه را از 12 میلیارد تومان 5 سال پیش به 7 میلیارد رسانده‌اند.2 هزارمتر مربع از فضای خانه را در کارشناسی‌ها حذف کرده‌اند و می‌گویند حق اعتراض ندارید.

وی با اشاره به اینکه خواسته ما این است که این فضا به فضای فرهنگی تبدیل شود، اما حق خانواده اتحادیه نیز در نظر گرفته شود،ادامه داد: اولويت ما اين است تا اين خانه را به كسي كه می‌خواهد كار فرهنگي انجام دهد، بفروشيم اما متأسفانه شهرداري به يك نفر خارج از خانواده اتحاديه كه پول و قدرت دارد می‌خواهد جواز بدهد تا تبديل به مركز تجاري و قسمتي از آن نيز حفظ شود.

 اتحاديه تصريح كرد: به هر حال ما نياز به فروش اين خانه داريم و درعین‌حال نيز می‌خواهیم اين خانه حتماً حفظ شود اميدواريم اين كار عادلانه انجام شود.

انتهای خبر/پ

اخبار ویژه
آخرین اخبار
گزیده اخبار