1394/06/24

چالش دنباله دار طرح های نیمه تمام

سال‌هاست گفته می‌شود هزاران طرح و پروژه نیمه‌تمام در کشور وجود دارد و هر بار از عدد و رقم اعتبارات کلان برای به سرانجام رسیدن آنها گفته می‌شود. اکنون که سال 94 تقریباً به نیمه رسیده است، همچنان پروژه‌های نیمه‌تمام به قوت خود باقی است.

چالش دنباله دار طرح های نیمه تمام

سال‌هاست گفته می‌شود هزاران طرح و پروژه نیمه‌تمام در کشور وجود دارد و هر بار از عدد و رقم اعتبارات کلان برای به سرانجام رسیدن آنها گفته می‌شود. اکنون که سال 94 تقریباً به نیمه رسیده است، همچنان پروژه‌های نیمه‌تمام به قوت خود باقی است.به گزارش پیام ساختمان، طبق گفته سرپرست دفتر مشاركت‌ها و جذب سرمايه‌گذاري وزارت راه و شهرسازی، حدود 140 هزار ميليارد تومان پروژه باز يا نیمه‌تمام در بخش عمراني وجود دارد. مقداد رحيميان می‌گوید: سالانه حدود 4 هزار و 100 میلیارد تومان بودجه‌ براي پروژه‌هاي عمراني در نظر گرفته مي‌شود كه در عمل سالانه حدود 3 هزار ميليارد تومان به پروژه‌ها تخصيص مي‌يابد. به‌این‌ترتیب اگر اجراي پروژه‌ها با همين روند انجام شود، اتمام پروژه‌هاي يادشده حدود 40 سال زمان نياز دارد.حجت الاسلام حسن روحانی،رییس جمهور در آخرین جلسه هیئت دولت اعلام کرد:پروژه های عمرانی نیمه تمام که قابلیت واگذاری به مردم دارد باید هرچه سریع تر به اتمام برسد. براین اساس نگاهی داریم به پروژه های عمرانی نیمه تمام وچرائی نا تمام ماندن آنها که در پی می آید. دغدغه همیشگی تأمین مالیتأمین مالی برای هر پروژه‌ای که قرار است ساخته شود مهم‌ترین مسئله مسئولان است و رفع كسري منابع مالي و موضوع تأمین مالي از منابع غير بودجه‌اي در حال حاضر از عمده‌ترین دغدغه‌های مسئولان محسوب می‌شود، حالا دیگر بودجه‌ریزی مشکل پروژه‌های نیمه‌تمام را حل نمی‌کند زیرا بر اساس برآوردهای موجود ساليانه باید مبلغي معادل 10 تا 15 هزار ميليارد تومان تأمین شود.بر اساس این گزارش، دخالت دادن بخش خصوصي یکی از راهکارهایی بود که دولت تلاش بسیاری کرد تا با سرمايه‌گذاری این بخش کمی از دغدغه‌های خود بکاهد، اما به دلیل ضعف بسترهاي قانوني لازم و عدم شفافيت در فرآيندهاي اداري و به‌ویژه نبود اطمینان از بازگشت سرمايه، این بخش حضور کم‌رنگ‌تری در اين عرصه داشت. به‌ویژه در شهرهاي جديدي كه زيرساخت‌هاي آنها كامل شده و جمعيت را به‌سوی خود جذب كرده‌اند نيز از شرايط خوبي براي سرمايه‌گذاري بخش خصوصي برخوردارند.اما دولت هنوز نتوانسته اعتماد بخش خصوصی را برای سرمایه‌گذاری جلب کند، حال آنکه در صورت برنامه‌ریزی یک مدل مالی و اختصاص سودهای متناسب در این نوع سرمایه‌گذاری به نسبت سرمایه‌گذاری در سایر زمینه‌ها می‌توانست به‌تدریج اعتماد مردم و بخش خصوصی را جلب کند. مشاركت دولت با بخش خصوصي برای عملیاتی کردن طرح‌های زيربنايي روشی است که در بسياري از كشورهاي دنيا مرسوم است، به‌نحوی‌که بسياري از پروژه‌ها به‌صورت مشاركتي و در قالب قراردادهاي عمومي- خصوصي اجرا مي‌شود، اما مهم آن است که در اين حالت براي تغيير ماهيت تأمین مالي بودجه‌اي به تأمین مالي سرمايه‌گذاري، بايد بستر قانوني و مقرراتي كه زمينه‌هاي امنيت خاطر سرمایه‌گذار را فراهم كند، مهیا باشد.واگذاری طرح‌های نیمه‌تمام به بخش خصوصیبا این وجود، معاون اول رئیس‌جمهور چندی پیش از سیاست دولت برای تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام عمرانی خبر داده بود که در این زمینه واگذاری طرح‌های نیمه‌تمام به بخش خصوصی یکی از اولویت‌های جدی بوده تا این پروژه‌ها از رکود خارج شود. او همچنین در حوزه مسکن نیز بر رویکرد درست و سیاست‌گذاری اصولی تأکید کرده تا این بخش هم به‌سرعت از رکود خارج‌شده و موانع پیش‌روی آن برطرف شود.مشکلات انباشت شده در حوزه مسکن در سال‌های اخیر ازجمله دغدغه‌هایی است که جهانگیری با استمداد از ظرفیت حدود 300 هزار نفری سازمان نظام‌مهندسی، انتظار تحرک در فعالیت‌های این بخش را در ماه‌های آینده دارد.توافق‌نامه همكاري با بانك وزارت راه و شهرسازی راهکارهای دیگری نیز برای جبران کمبود منابع مالی امتحان کرد، تا از این طریق منابع مالي موردنیاز فعالان و سرمایه‌گذاران بخش غیردولتی براي اجراي طرح‌های صنعت حمل‌ونقل، صنعت ساختمان و شهرسازي از محل تسهيلات اعتباري صندوق توسعه ملي را تأمین کند. به‌عنوان‌مثال توافق‌نامه همكاري با بانك اقتصاد نوين و موافقت این بانک، طوری که با پذيرش عامليت پرداخت تسهيلات ارزي از محل منابع صندوق توسعه ملي تودیع‌شده نزد آن بانك به متقاضيان بخش غیردولتی براي سرمایه‌گذاری در صنعت حمل‌ونقل، مسكن و شهرسازي كه از سوي وزارتخانه معرفي می‌شوند، تأمین اعتبار شود.اولویت هم مشکلی را حل نکردبه نظر می رسد، در حال حاضر اولویت‌های دولت و وزارت راه و شهرسازی ، پروژه‌های حمل‌ونقل كشور است. به‌این‌ترتیب هزاران طرح و پروژه نیمه‌تمام در تمامی گستره جغرافیایی کشور و در تمامی بخش‌های اقتصادی نفت، پتروشیمی، آب، برق و نیرو، حمل‌ونقل، زیرساخت‌های ارتباطات، بهداشت، کشاورزی، ورزش، آموزش و ... به‌طور مشهودی خودنمایی می‌کند که به حال خود رها شده‌اند.هم‌اکنون پروژه‌های مهم نیمه‌تمام زیادی در بسیاری از استان‌ها وجود دارد که هریک از آنها بین 50 تا 80 درصد پیشرفت فیزیکی دارند اما به دلیل موانع متعدد طی چند سال اخیر هنوز تکمیل نشده‌اند. از پروژه‌های نیمه‌تمام مسکن مهر گرفته تا پروژه‌های عمرانی همچون مراکز درمانی و .... که طی سال‌های متمادی اعتبارات فراوانی به آنها اختصاص‌یافته اما با گذشت نیمی از سال هنوز تکمیل نشده‌اند. برخی پروژه‌ها به دلیل عدم شناخت مسائل فنی نیمه تمام رها شدند و بعضی پروژه‌ها به دلیل اعتبارسنجی غیردقیق نیمه تعطیل، اما نتیجه آن چیست، واردکردن خسارات قابل‌توجهی به منابع محدود مالي كشور و در توليد ناخالص و درآمد ملي!تله بزرگ نیمه‌تمام ماندن پروژه‌هاشواهد حاکی است، معضل اتمام طرح‌های عمرانی در کنار مقوله‌های مهم اقتصادی نظیر تورم، رکود، رشد اقتصادی، بیکاری، میزان سرمایه‌گذاری و ... قرارگرفته است، بنابراین دولت باید این مسئله را جدی بگیرد. وضع موجود بیانگر این است که طرح‌های عمرانی در تله بزرگی گرفتارشده‌اند و بی‌توجهی و سهل‌انگاری مشکلات بزرگ‌تری را به مشکلات مالی این پروژه‌ها خواهد افزود.اگر دولت یازدهم عزم خود را جزم کرده که پروژه‌های نیمه‌تمام به سرانجام برسند باید مدل یا برنامه مهندسی مالی این پروژه‌ها را تغییر دهد زیرا دولت نمی‌تواند با تکیه بر بودجه سالانه این پروژه‌ها را به سرانجام برساند. به‌ویژه که در شرایط فعلی با مسئله کمبود درآمد و تحریم‌ها و کاهش قیمت نفت مواجه هستیم. اکنون به‌خودی‌خود دولت با کسری بودجه مواجه است آن وقت چگونه می‌تواند هزینه هزاران پروژه نیمه‌تمام را تأمین کند. حتی اگر اولویت‌بندی هم انجام دهد باز هم در این شرایط نمی‌تواند انتظارات مالی این پروژه‌ها را تأمین کند بنابراین لازم است تغییر اساسی و ریشه‌ای در مدل تأمین مالی خود ایجاد کند. به‌هرحال دولت باید واقع‌بین باشد، وقتی توان مالی ندارد باید مدل‌های مالی دیگری را جایگزین کند. در دنیا مدل‌های بسیاری برای تأمین مالی پروژه‌ها پیش‌بینی می‌شود ما نیز می‌توانیم از آن شیوه‌ها البته به‌طور صحیح در کشورمان بهره بگیریم.

انتهای خبر/پ
گزیده اخبار روزانه