1394/06/21

خویشاوندی معماری و سینما

امروز روز ملي سينماست. اين مناسبت تقويمي ما را بر آن داشت تا دراين شماره به بررسی اشتراکات معماری و سینما بپردازیم. جالب است بدانيم كه معماري و سينما ، هر دو وجوه مشترك زيادي دارند و شايد تاكنون به اين شباهت جالب توجه نكرده بوديد. اينكه هر دو هنر هستند و ديگر آنكه در معماري با حجم ، فضاسازي و نور پردازي سر و كار داريم و دقيقا اين مفاهيم ، از اركان اصلي هنر سينما نيز هستند.


خویشاوندی معماری و سینما

 امروز روز ملي سينماست. اين مناسبت تقويمي ما را بر آن داشت تا دراين شماره به بررسی اشتراکات معماری و سینما بپردازیم. جالب است بدانيم كه معماري و سينما ، هر دو وجوه مشترك زيادي دارند و شايد تاكنون به اين شباهت جالب توجه نكرده بوديد. اينكه هر دو هنر هستند و ديگر آنكه در معماري با حجم ، فضاسازي و نور پردازي سر و كار داريم و دقيقا اين مفاهيم ، از اركان اصلي هنر سينما نيز هستند. به اينها اضافه كنيد هدف و مقصود نهايي دست تواناي معمار و فيلم ساز را كه هر دو فضا و روح زندگي خلق مي كنند.هر چند سن و سال اين دو مقوله چندان تناسبي با هم ندارد ،يعني معماري هنري است به قدمت پيشينه انسان بر روي زمين و سينما جواني صد و اندي ساله ؛ اما هر دو با هم رابطه جذاب و با معنايي دارند. فرقي نمي كند كه مصالح ساختماني معماري ، واقعي و مادي است و مصالح مورد استفاده سينماگر صوري و خيالي، محصول غايي و نهايي يكي است . هر دو فضا مي سازند و در آن روح زندگي مي دمند.   اين دو هنر رابطه نهادينه شده محتوايي با هم دارند. علاوه بر اين ، با يكديگر كار هم دارند و به هم نان نيز قرض مي دهند!. يعني معماري در سينما حضور تعيين كننده دارد و بدون حضور معماري ، مفهومي به نام« طراحي صحنه» كه خلق كننده فضاي بصري سينماست نمي تواند وجود داشته باشد. سينما هم در معماري حضور موثر دارد. يك معمار ، درست مانند يك فيلمساز ، ابتدا يك ساختمان يا بنا را در ذهن خود در سكانس هاي مختلف درك و تصور مي كند. سپس ، حاصل تصورات ذهني و محاسبات رقومي خود را به شكل« پلان» در مي آورد كه همان«طرح» معماري يا بنا است. همين كار را به شكلي مشابه ، فيلمساز با سكانس بندي نماهاي فيلمش انجام مي دهد. يك ساختمان از پلان هاي- بخوانيد سكانس هاي – پيوسته و مرتبطي شكل مي گيرد كه معمار با قاب بندي و برش ها- بخوانيد كات در سينما- و تدوين پلان ها- سكانس ها- به يكديگر آن را خلق مي كند. اين يك رابطه ارجاعي بين فيلمساز و معمار و بالعكس است. هر دو با هم شباهت دارند و شايد هم هيچ يك متوجه اين رابطه ارجاعي نهادينه شده نباشند اما اين ارتباط بين فيلمسازي و معماري وجود دارد.چه آنها اطلاع داشته باشند يا نه. تا اينجا به وجود دو رابطه بين فيلمساز و معمار پي برديم. اول رابطه مفهومي يا محتوايي و دوم رابطه ارجاعي (معماري در سينما و سينما در معماري). رابطه سوم بين اين دو ، رابطه ابزاري است. دنياي مولتي مديا و فناوري هر دو هنر را به شكل ابزاري به هم وصل مي كند. معماران ، نما ها و پلان هاي ساختمان خود را ابتدا بر روي كاغذ شكل مي دهند . كاري كه امروزه با فنآوري هاي روز به سهولت بيشتري انجام مي شود. فيلمسازان نيز سكانس هاي فيلم خود را پيش از برداشت توسط دوربين ، بر روي كاغذ و در قالب استوري برد ، اتود مي زنند. اين رابطه ابزاري امروزه به مدد انواع فناوري ها ، دقيق تر و تسهيل شده تر انجام مي گيرد.     معماري و سينما هردو از خلال نظم دهي به فضا ، مي توانند ماندگار و جاودان شوند يا به سرعت از خاطره ها پاك شوند. به عبارت ديگر، هرچه نظم در ساحت خلق يك اثر سينمايي دقيق تر و خلاقانه تر باشد، هنر حاصله ماندگار تر و جاودانه تر خواهد شد. رمز ماندگاري جاودانه هاي سينما از« همشهري كين » ارسن ولز و آثار «چاپلين» گرفته تا برخي آثار خلاقانه سينماي امروز در همين نكته نهفته است. اين درست مانند هنر معماري است كه در آن هنرمند معمار، عناصر معماري رادر تركيب صحيح و منطقي به كليتي جامع از نظم و زيبايي يك بنا تبديل مي كند. از معماري باشكوه و منظم تخت جمشيد و آكرو پوليس گرفته تا آثار معماران متقدم چون ژان نوول و ديگران در عصر حاضر.هم خواني و مشابهت هاي محتوايي و شكلي بين معماري وسينما بسيار زياد است و همچنين برخي تفاوت ها ي اصولي نيز بين فيلم و معماري وجود دارد؛ اما هر چه هست، نمي توان كتمان كرد كه به گفته «كارل تئودر دراير» فيلمساز صاحب سبك دا نماركي و خالق اثر سينمايي ماندگار « مصائب ژاندارك» ، معماري هميشه نزديك ترين خويشاوند سينما بوده است. دراير همواره از مباني يكسان زيبايي شناسي در سينما و معماري سخن مي گفت. موضوعي كه فيلمساز برجسته فرانسوي«ژان لوك گدار» نيز به آن معترف بود. اصطلاح معروف «معماري در سينما- سينما در معماري» از تعابير مورد استفاده گدار است. در آن سو، معماران نوآور و برجسته اي چون «ژان نوول» طراح خانه اپراي ليون نيز مي گفت: « معماري مانند سينما در بعد زمان و حركت حضور دارد» نوول شخصا از دنياي فيلم و سينما الهامات زيادي گرفته بود و آنها را در معماري خود به كار مي برد . . .

انتهای خبر/پ

آخرین اخبار
گزیده اخبار