1393/03/21

نگاه معماری ایرانی به انسان

معماری امروز ما متأسفانه با باورها، ارزش‌های پایدار معماری ایران و حتی بافرهنگ و اقلیم مناطق مختلف کشور مطابقت ندارد. این عدم مطابقت در ابعاد مختلف در ساختمان‌ها و سیمای عمومی شهرهای امروز کشور قابل مشاهده است. حال برای بررسی این موضوع ابتدا باید مشکلات معماری امروز شناسایی و در نهایت برای کاستن یا حذف این مؤلفه‌ها با راهکارهای صحیح باعث جبران صدمات واردشده به معماری اصیل ایرانی شویم در این بین باید دنبال نهادی باشیم تا بتوانیم به این مشکلات فائق آییم . گزارش زیر نگاهی دارد به عمده‌ترین مشکلات معماری و راهکارهایی که می‌تواند التیام‌بخش معماری کنونی ما باشد:


نگاه معماری ایرانی به انسان

معماری امروز ما متأسفانه با باورها، ارزش‌های پایدار معماری ایران و حتی بافرهنگ و اقلیم مناطق مختلف کشور مطابقت ندارد. این عدم مطابقت در ابعاد مختلف در ساختمان‌ها و سیمای عمومی شهرهای امروز کشور قابل مشاهده است. حال برای بررسی این موضوع ابتدا باید مشکلات معماری امروز شناسایی و در نهایت برای کاستن یا حذف این مؤلفه‌ها با راهکارهای صحیح باعث جبران صدمات واردشده به معماری اصیل ایرانی شویم در این بین باید دنبال نهادی باشیم تا بتوانیم به این مشکلات فائق آییم . گزارش زیر نگاهی دارد به عمده‌ترین مشکلات معماری و راهکارهایی که می‌تواند التیام‌بخش معماری کنونی ما باشد: معماری جدید مؤلفه‌های شرقی ندارد مهدی حمزه نژاد، کارشناس حوزه‌ معماری و شهرسازی با تاکید بر لزوم تطابق معماری‌های جدید باارزش‌ها و سنت‌های جامعه گفت: این تطابق می‌تواند از بروز بسیاری از ناهنجاری‌ها جلوگیری کند. ورود معماری غربی به زندگی شهری‌، بدون در نظر گرفتن مؤلفه‌های زندگی شرقی باعث به وجود آمدن اختلالات ارزشی می‌شود و نظام فرهنگی ناهماهنگی را به وجود می‌آورد.وی افزود: معماری‌های قدیمی از فرهنگ جامعه تاثیرپذیرفته‌اند و حفظ نشانه‌های این فرهنگ و هویت تاریخی باید در معماری‌ها و ساخت و سازهای جدید هم تداوم پیدا کند.حمزه نژاد در ادامه به نقش دانشگاه‌ها در این زمینه اشاره و اظهار کرد: اگر در دانشکده‌های معماری به صورت تخصصی کارشناسانی تربیت کنیم که به لزوم تطابق معماری با فرهنگ و سنت مردم و جامعه واقف باشند و سازه‌هایی همسو با هویت این سرزمین طراحی کنند‌، می‌توانیم امیدوار باشیم که معماری ایران در مسیر درست خودش قرار بگیرد.وی ادامه داد: دانشکده‌های معماری ما در حال حاضر در وضعیت تجربه قرار دارند و با توجه به گرایش‌های متنوع این رشته‌، هنوز نتوانسته‌ایم این مسئله را به صورت کلی، بین استادان و دانشجویان معماری نهادینه کنیم. فضای معماری شهر در دست دلالان رضا ساداتی ، استاد دانشگاه و هنرمند عرصه معماری اظهار کرد: فضای معماری شهری به جای اینکه به دست معماران سپرده شود به دست کاسبان و دلالان مسکن و ساخت‌وساز سپرده شده است.وی افزود: در حال حاضر متولی اصلی ساخت‌وساز باید شهرداری باشد اما این مرکز به خوبی از معماری شهری پاسداری نکرده است، به طوری که هر سوی شهر ساز متفاوتی برای خود می‎زند و هویت آن به هیچ‌وجه ایرانی نیست. استاد دانشگاه و هنرمند عرصه معماری گفت: فضای خوبی بر معماری ساختمان‌های شهر حاکم نیست که البته معماری شهر کمتر دغدغه مردم است. به همین جهت دست دلالان در این امر باز است.وی گفت: مردم ایران کمتر به اینگونه مسائل بها می‎دهند و شاید چندان برای آنها مهم نباشد که در محل زندگی‌شان به هویت معماری ایرانی بهاداده شده است یا خیر.ساداتی ادامه داد: معماری کم‌کم در حال تبدیل شدن به یک مسئله خاص است به طوری که مشاهده شد در انتخابات اخیر از سوی کاندیداها مورد توجه قرار گرفت، اما امید است در دولت آینده به شیوه جدی پیگیری شود. عدم تداوم معماری با انبوه‌سازی محمد پژمان، شهردار مشهد گفت: در ساختمان‌سازی اگر به دنبال انبوه‌سازی و سری کاری باشیم تداوم هنر معماری میسر نیست و کار خوب و ماندگار خلق نمی‌شود.شهردار مشهد تصریح کرد: اگر تنها به دنبال سری کاری و انبوه‌سازی باشیم، نمی‌توانیم تداوم بخش کارهای خوب و ماندگار باشیم و این امر مستلزم آن است که وقتی هنرمند معماری دست به خلق اثری می‌زند، هم به بعد ظاهری آن توجه کند تا با انسان ارتباط برقرار کند و هم کارکرد عالی آن را در دسترس قرار دهد.پژمان بیان کرد: تنها اگر دقت نظر به خرج دهیم و از تجارب گذشتگان بهره‌مند شویم، می‌توانیم انتظار پدید آمدن بناهای ماندگار را داشته باشیم، اما متأسفانه امروز توقعات در خصوص بنای برتر منحصر به بناهایی است که سطح و سطوح بیشتری دارند و بناهایی که طبقات کمتری دارند، از موضوعیت چندانی نیز برخوردار نیستند.وی به وجود ضعف و کمبود در نیروی انسانی ماهر و مجرب اشاره کرد و گفت: از همین رو هر چه کار به سمت و سوی صنعتی سازی پیش رود، نظارت‌ها دقیق‌تر صورت می‌گیرد و جزئیات بیشتری لحاظ می‌شود و در این صورت استفاده‌کنندگان از آن کالاها نیز می‌دانند جنسی را با چه کیفیتی تهیه می‌کنند. راهکارهایی از زبان یک  چهره ماندگار معماری دکتر محمود گلابچی، چهره ماندگار ایران در معماری و مهندسی راه و ساختمان، دارای کرسی یونسکو در معماری و استاد نمونه دانشگاه‌های کشور در جواب این سؤال که برای همخوانی میان معماری ایرانی-اسلامی با سنت‌ها و آیین‌های ایرانی چه راهکارهایی پیشنهاد می‌کنید؟گفت:برای ایجاد همخوانی میان معماری با سنت‌ها و آئین‌های ایرانی ـ اسلامی در وهله اول باید به شناخت دقیق و عمیق معماری گذشته، ویژگی و ارزش‌های آن پرداخت. ضمن آنکه بهره‌گیری از دانش امروز بشری، مصالح جدید، فناوری نوین، آخرین یافته‌های علمی و تجربیات امروز انسان در نقاط مختلف جهان در معماری امری ضروری است. برای احیای آن کیفیتی که در معماری گذشته وجود داشت و آثار آن به عنوان افتخارات سرزمین ما شناخته می‌‌شود، تأملی دوباره در ویژگی‌ها و ارزش‌های آن معماری و نگاه معمار ایرانی به انسان، زندگی و جامعه ضروری است.برای حل مشکل معماری امروز باید عواملی که باعث شد آن هویت را از دست بدهیم شناسایی کرده و یک‌بار دیگر به خویشتن خویش برگردیم. باید بار دیگر معماری ایران و ارزش‌های آن را در جامعه مطرح، تبلیغ و ترویج کنیم و در تحقق آن با مصالح، روش‌ها و یافته‌های امروز بشر پافشاری کنیم تا شاهد تبلور آن معماری درخشانی باشیم که معرف مردم، سرزمین ما، فرهنگ و تمدن کشور ما باشد.وی در پاسخ به این سؤال که چه سازمان‌هایی مسئولیت اجرای این همخوانی را به عهده‌دارند؟گفت: برای ایجاد این هماهنگی لازم است تمامی مجموعه‌هایی که دست‌اندرکار عرصه معماری کشور هستند؛ از دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی معماری تا نهادهای دست‌اندرکار سیاست‌گذاری در امر ساختمان و مسکن در کشور ، به این موضوع توجه کنند. بنابراین بخشی از این وظیفه به عهده دانشگاه، برنامه آموزشی دانشگاهی، اساتید دانشگاه‌ها و سایر نهادهای آموزشی کشور است. بخش دیگری از این مسئولیت به عهده مجامع علمی و تخصصی در زمینه معماری و مهندسی است از جمله سازمان نظام مهندسی ، مراکز تحقیقاتی و انجمن‌های علمی معماری، شهرسازی و ساختمان در کشور. همچنین دستگاه ‌های اجرایی مثل وزارت راه و شهرسازی و مجموعه‌ها و نهادهای سیاستگذاری باید به این موضوع به عنوان یک ضرورت اهتمام داشته باشند. این مجموعه‌ها اگر هر یک در بخش خود در جهت تحقق معماری ایرانی ـ اسلامی گام بردارند؛ به عنوان مثال دانشگاه‌ها در بخش آموزش معماری و سازمان‌های نظام مهندسی و انجمن‌های علمی و تخصصی معماری در حوزه فعالیت‌های حرفه‌ای کشور به این موضوع اهتمام ورزند و شهرداری‌ها، وزارت راه، مسکن و شهرسازی و نیز مجلس شورای اسلامی در زمینه تحقق و اجرای معماری ایرانی ـ اسلامی الزامات و راهکارهایی را در سطح کشور ابلاغ کنند، می‌توان امیدوار بود که این اهداف در کشور محقق شده و معماری متناسب با اعتقادات و فرهنگ و باورهای جامعه داشته باشیم. ما امروز در کشور شاهد معماری و شهرسازی وارداتی هستیم به نحوی که گاهی اگر انسان نداند در کدام شهر جهان است، نمی‌تواند از سیمای خیابان‌ها و شهرهای کشور این موضوع را تشخیص دهد که در ایران با چنان سابقه‌ای از معماری حضور دارد، چرا که انواع گوناگونی از انواع طرح‌های غربی، شرقی و الگوهای مختلف را در ساختمان‌های شهرها می‌توان دید. این امر نشان می‌دهد که ما آن هویت ملی در معماری و اصول حاکم بر آن را رعایت نکرده‌ایم، اما بدون تردید با این مجموعه از اقدامات که باید از دانشگاه‌ها تا نهادهای قانون‌گذار کشور در آن مشارکت نمایند، می‌توانیم به آن هویت و اصالت در معماری ایران دست پیدا کنیم.        

انتهای خبر/پ

آخرین اخبار
گزیده اخبار