هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

هفته نامه پیام ساختمان > ساختمان > محیط زیست 1394/06/01

دریاچه ارومیه در انتظار سرنوشت آرال، یا وان!

خشک شدن دریاچه ارومیه بار دیگر وزیر نیرو را به صحن علنی مجلس کشانید. این مرتبه نادر قاضی‌پور، نماینده مردم ارومیه بود که چیت‌چیان را بابت پاسخ به سؤالاتی به ساختمان بهارستان کشانید. مسئله‌ای که حاصل بی‌برنامگی‌های بسیاری در مدیریت منابع آب و کشاورزی آن منطقه در 35 سال گذشته است و موجب شد نخستین نشانه‌های آشکار بحران دریاچه در سال 74 نمایان شود و در سال 81 سطح آب دریاچه از سطح اکولوژیک یعنی زنده‌بودن دریاچه عبور کرد.


 دریاچه ارومیه در انتظار سرنوشت آرال، یا وان!

گروه تأسیسات: خشک شدن دریاچه ارومیه بار دیگر وزیر نیرو را به صحن علنی مجلس کشانید. این مرتبه نادر قاضی‌پور، نماینده مردم ارومیه بود که چیت‌چیان را بابت پاسخ به سؤالاتی به ساختمان بهارستان کشانید. مسئله‌ای که حاصل بی‌برنامگی‌های بسیاری در مدیریت منابع آب و کشاورزی آن منطقه در 35 سال گذشته است و موجب شد نخستین نشانه‌های آشکار بحران دریاچه در سال 74 نمایان شود و در سال 81 سطح آب دریاچه از سطح اکولوژیک یعنی زنده‌بودن دریاچه عبور کرد. به گفته نادر قاضی‌پور؛ دریاچه‌ای که در ابتدای روی کار آمدن دولت یازدهم 20 درصد آب داشت امروز سطح آب به 2 درصد رسیده است.چرا دریاچه خشکیدخشک شدن دریاچه ارومیه به یک مسئله ملی تبدیل شده است. در این میان به گفته بسیاری از کارشناسان همانند مرتضی حقوقی و پرویز کردوانی کشاورزی در اطراف دریاچه ارومیه متهم ردیف اول است. در سی سال گذشته حوضه آبی دریاچه از 150 هزار هکتار به 415 هزار هکتار افزایش پیدا کرد و مصرف آب در این منطقه از 1.8 میلیارد مترمکعب به 5.5 میلیارد مترمکعب رسیده است. در این وضعیت یکی از منابع اصلی تغذیه دریاچه یعنی آب‌های زیرزمینی تقریباً به صفر رسید. تغییر الگوی کشت حوزه آبریز ارومیه و رشد بالای باغ‌هایی که با چاه‌های مجهز به موتورهای پرقدرت برقی کار می‌کردند موجب شده که جریان آب زیرزمینی روند عکس پیدا کند و درنتیجه آب کشاورزی منطقه از کیفیت خوبی برخوردار نشود و کشاورزان با پدیده آب‌های شور مواجه شوند که موجب شوره‌زار شدن زمین‌های کشاورزی شود.عامل مهم دیگر، میزان بالای سدهایی است که تغذیه دریاچه از آب‌های روزمینی را با مخاطره مواجه کرده است.در این دو دهه، 22 سد در حوزه ارومیه احداث‌شده که البته 8 سد به بهره‌برداری رسیده و مابقی در مرحله مطالعه و اجرا هستند. در منطقه آبریز دریاچه ارومیه در آذربایجان شرقی، 36 سد احداث‌شده و 22 سد به بهره‌برداری رسیده است. همه این سدها را وزارت نیرو احداث نکرده، بلکه تعداد زیادی از آنها، سدهای کوچک‌تری هستند که از سوی وزارت کشاورزی احداث‌شده و مورد بهره‌برداری قرارگرفته‌اند. 4 سد هم در کردستان ایجادشده یا در دست احداث است.این تجربه پیشتر از این در مورد دریاچه آرال میان کشورهای قزاقستان و ازبکستان پیش آمده و سدهای زیادی برای آبیاری مزارع پنبه بسته شد و روند خشک شدن دریاچه آرال آغاز شد تا سال 2015 که دیگر اثری از این دریاچه که زمانی دریای خوارزم خوانده می‌شد به‌جای نماند، این نگرانی وجود دارد که ارومیه هم به سرنوشت آرال مبتلا شود و در اثر گذشت زمان همان اندک امیدواری هم از میان برود. هم مسئولان قزاقستان و ازبکستان و هم مسئولان ایرانی مسئولیت را به گردن تغییر اقلیم می‌گذارند و به کاهش محسوس بارندگی‌ها و آب سدها اشاره می‌کنند. این در حالی است که در همسایگی دریاچه ارومیه، دریاچه وان ترکیه قرار دارد که با همان اقلیم و همان میزان بارندگی تغییر محسوسی در این سال‌ها نداشته است. این نشان می‌دهد که اقلیم دلیل خشک شدن دریاچه نبوده بلکه خشک شدن دریاچه ارومیه و دیگر مشکلات زیست‌محیطی مانند خشک شدن رودخانه‌هایی مانند زاینده‌رود و دریاچه‌های مانند مهارلو نتیجه مستقیم عملکرد انسان است.عملکرد وزارت نیرو در این 2 سالوزارت نیروی دولت یازدهم به ادعای وزیر نیرو از بدو شروع به کار برنامه‌های خاصی را در راستای وعده رئیس‌جمهور به حل مشکل دریاچه ارومیه در دستور کار قرار داده است. گرچه چیت‌چیان نیز مشکل اصلی را در تغییر اقلیم و کاهش بارندگی، افزایش درجه حرارت منطقه و مصرف بیش‌ازحد آب در بخش کشاورزی می‌داند. «از صاحب‌نظران مختلف از کشورهای ژاپن، آلمان، روسیه و آمریکا دعوت کردیم تا وضعیت دریاچه را از همه جوانب علمی بررسی کنند.»چیت‌چیان توضیح داد:‌ برای احیای این دریاچه، ورودی آب‌های طبیعی، انتقال آب از حوزه دیگر به حوزه دریاچه ارومیه و همچنین صرفه‌جویی کشاورزی پیش‌بینی شد که توانستیم در سال 93 به این اهداف دست پیدا کنیم.این عضو کابینه دولت روحانی عنوان کرد: ما از سال 86 روند کاهش سالانه آب دریاچه ارومیه را بررسی کردیم در آن سال کاهش آب معادل 2.5 میلیارد مترمربع بود که در سال 93، این رقم به 0.1 رسید. این به این معناست که ما در سال 93 و 94 به هدفی که داشتیم دست یافتیم و امیدواریم از سال آینده روند احیا شروع شود.وی عنوان کرد: آبی که قرار است از رودخانه‌های اطراف به دریاچه ارومیه واریز شود، در سال‌های 95 و 98 ممکن است چراکه برای این کار 36 کیلومتر تونل باید احداث شود. همچنین در سال جاری 9 هزار چاه در حوزه دریاچه ارومیه مجهز خواهد شد.وزیر نیرو همچنین به عملکردهایی همچون ساماندهی چاه‌ها و نصب کنتور هوشمند، توقف ساخت سدهای جدید در منطقه، ممنوعیت افزایش مصرف بی‌رویه آب‌های زیرزمینی، افزایش انتقال آب از منابع داخل حوزه آبی دریاچه ارومیه، لایروبی رودهای زرینه‌رود و سیمینه‌رود، رهاسازی حق‌آبه زیست‌محیطی از سدهای حوزه آبریز، باروری ابرها، انتقال پساب فاضلاب بعد از تسویه به دریاچه ارومیه اشاره کرد. چیت‌چیان همچنین از مطالعات انتقال آب دریاچه از دیگر منابع آب خارج از حوزه همچون دریای خزر نام برد و متذکر شد این طرح تنها در صورت تکمیل مطالعات و در صورت تأیید زیست‌محیطی صورت خواهد گرفت در غیر این صورت، صورت اجرایی نخواهد گرفت.

انتهای خبر/پ
گزیده اخبار روزانه