هفته نامه پیام ساختمان > ساخت و ساز > زلزله 1394/04/01

از زلزله رودبـار‌تا تــهران

چند سال قبل و در ایامی که بهار بساط مهربانی اش را جمع می کرد‌، زلزله خط آخر زندگی بسیاری از مردم رودبار و منجیل را در شبی تاریک نوشت‌.


از زلزله رودبـار‌تا تــهران

گروه ساخت وساز‌: چند سال قبل و در ایامی که بهار بساط مهربانی اش را جمع می کرد‌، زلزله خط آخر زندگی بسیاری از مردم رودبار و منجیل را در شبی تاریک نوشت‌. ناگهان زمین نعره برآورد و تمام آمال و آرزو های 50 هزار نفر را در زیرخاک مدفون کرد تا سرود صلح و دوستی درختان زیتون‌، تبدیل به سکوتی سنگین برای منجیل و رودبار شود‌. از کودکان گرفته تا نوعروسان و تازه دامادان و پیرمرد‌ها و پیرزن‌ها ظرف چند دقیقه زیر آوار‌ها مدفون شدند‌. کابوس هولناکی که البته ایران زمین بار‌ها به خود دیده بود‌. چند روز بعد ماشین های سنگین و بی روح شروع به حرکت کردند و همه چیز را کنار زدند؛ انگار که هیچ زمانی‌، هیچ جنبنده ای اینجا زندگی نکرده‌است‌. برخلاف ساختمان‌ها که بعد از تخریب جای‌شان را به ساختمان های جدید دادند‌، قلوب ویران شده بازماندگان هنوز هم به یاد آن روز‌ها و عزیزان‌شان داغدار است‌. نوسازی ساختمان‌ها نه کودکی را در آغوش مادرش قرار می دهد و نه مأوای آرامش گیله مرد خواهد بود‌. اینجا نه خبری از لالایی مادربزرگ است و نه نوازش های پدر‌. زیتون‌ها هم هرگز چنین جنگ نابرابری را تجربه نکرده بودند‌. شرح زلزله از 31 خرداد سال 1369 تا امروز 25 سال می گذرد و هنوز هم اگر پای صحبت اهالی منجیل و رودبار بنشینید‌، به گونه ای زلزله را حکایت می کنند که گویی همین چند روز پیش اتفاق افتاده‌است‌. زلزله ای که البته در خصوص بزرگای آن ارقام متفاوتی بیان می شود‌. ارقامی از 9/5 تا حتی 5/7 ریشتر توسط مراکز زلزله نگاری داخلی و خارجی گزارش شده‌است‌. بر مبناى گزارش های تلفات و خسارت های زمین لرزه گیلان بیش از ۵۰ هزار نفر کشته و ۶۰ هزار نفر بوده‌است‌. در اثر این زلزله ۳۱۵۷۶ واحد مسکونى روستایى و هزاران خانه و مغازه در شهرهاى گیلان به طور کامل تخریب شد و مساجد‌، حسینیه‌ها‌، بقاع متبرکه و اماکن عمومى بسیارى نیز در این استان منهدم گردید و یا شکاف هاى غیرقابل ترمیم برداشت‌. همچنین در این زلزله دهشتناک نزدیک به یک میلیون رأس احشام نیز در روستاهاى گیلان و طارم زنجان در زیر آوار تلف شدند‌. شانسی که از دست رفت این زلزله می توانست کشته های بیشتری داشته باشد اما خوشبختانه زلزله در ساعت 24 شب و زمان پخش مسابقات جام جهانی فوتبال به وقوع پیوست که همین موضوع فرصت فرار را تا حدودی به مردم داد اما متأسفانه عدم اطلاع رسانی به موقع از سوی صداوسیما و همچنین اشتباه محرز در تعیین کانون زلزله امدادرسانی را مشکل‌تر کرد‌. وقتی خبر زمین لرزه آن هم پس از تأخیر از تلویزیون ایران پخش شد نشانی مرکز زلزله به غلط رشت و دیلمان اعلام شد که گمراه‌کننده بود و هنوز مشخص نشده بود که در رودبار چه شده که پس از چند روز عمق فاجعه معلوم گردید‌. دلیل خطا در اعلام مرکز زمین لرزه‌، محدود بودن ایستگاه های لرزه نگاری در آن زمان اعلام شد‌. ۴ روز پس از زلزله که زمان طلایی کمک عملا ازدست رفته بود‌، عملیات امدادرسانی به این مناطق آغاز شد‌. نظریه های علت زلزله آمریکایی‌ها معتقد بودند که چون سد سفیدرود پس از لایروبى‌، سریع‌تر از حد معمول پرشده‌است میلیون‌ها تن آب باعث شده که ناگهان فشار مایعات درون درزهاى سنگ‌ها افزایش یابد و چنین حادثه ای پدید آید‌. چینی‌ها که در مورد تأثیر سد روى زلزله تحقیقات زیادى کرده بودند و تجربیات مفیدى داشتند‌، معتقد بودند با وجودى که عامل فوق می تواند در وقوع زمین لرزه مؤثر باشد اما عامل اصلى نیست‌. کارشناسان دیگر زلزله شناسی می گفتند نیرویى که در طى زمان طولانى از طریق صفحه عربستان به پوسته ایران انتقال یافته‌است‌، در محل حاشیه این پوسته با صفحه آسیا‌_ اروپا‌، ذخیره شده و سرانجام در گسل های منطقه آزادشده و درنتیجه این زلزله رخ داده‌است‌. البته جدا از اینکه عامل اصلی وقوع زلزله چه بوده‌است‌، می توان گفت ما‌، یعنی مسئولان و مردم مهم ترین و قوی ترین عامل خرابی‌ها و مرگ ومیر ناشی از زلزله هستیم زیرا کیفیت ساختمان های ماست که از یک پدیده طبیعی فاجعه می سازد‌. تحول در بخش تئوریک و حوادث آتی زلزله ویرانگر رودبار با همه پیامدهای فاجعه باری که داشت‌، منشأ اتفاقات مهمی در کشور گردید‌. زلزله رودبار بی تردید تأثیرگذارترین زلزله در زمینه ساخت وساز اصولی و مقاوم سازی در برابر زلزله و حوادث طبیعی بود و نقطه عطفی در مطالعات زلزله شناسی و مهندسی زلزله در ایران شد‌، طوری که مطالعه آن زمین لرزه بخشی از سرفصل های دروس زلزله شناسی مهندسی و همچنین پهنه بندی خطر زلزله را به خود اختصاص داده و هرساله دانشجویانی برای بازدید از مرکز زلزله رودبار و درس هایی که باید از این زلزله آموخت به منطقه رودبار و منجیل می روند‌. این زلزله چنان تأثیرگذار بود که می توان گفت‌، بعدازآن رویداد بود که ستاد مدیریت بحران وزارت کشور شکل گرفت‌، سازمان نظام مهندسی تأسیس شد‌، آیین نامه های ساخت وساز مقاوم در کشور تدوین و مراکز پژوهشی مرتبط با زلزله بسط و توسعه یافتند اما با عرض تأسف فقط می توان گفت نهاد های مربوطه بسط و توسعه یافتند یا تأسیس شدند که شکل ظاهری و بخش تئوری کار انجام شده باشد اگر نه که در سال های بعد با وجود این همه نهاد مربوطه‌، باز هم زلزله های مناطق آذربایجان شرقی‌، لرستان‌، زرند‌، بیرجند و به ویژه زلزله بم حوادث تأسف باری را رقم زدند و هنوز از این همه زلزله درس نگرفته ایم‌. ساختمان‌ها با بدترین شکل ساخته و به بهترین شکل از طرف مسئولان صنعت ساختمان تأیید می شوند‌. در پایان باز هم به احتمال وقوع زلزله در تهران اشاره می کنیم که بار‌ها کارشناسان نسبت به وقوع آن هشدار داده‌اند‌. زلزله در شهر های کم جمعیتی همچون رودبار و منجیل 50 هزار نفر کشته می دهد‌، خدایی ناکرده اگر همین زلزله در تهران به وقوع بپیوندد چه سرنوشتی در انتظار پایتخت مشکلات است‌؟‌!

انتهای خبر/پ

آخرین اخبار
گزیده اخبار