هفته نامه پیام ساختمان / تاسیسات و انرژی / سوخت های فسیلی 10:46 1393/10/11


سقوط يك امپراتوري

كاهش اخير قيمت نفت در بازارهاي جهاني و كاهش سهم اوپك از توليد نفت و درعین‌حال كاهش تقاضاي جهاني آن هم با وجود ظهور قدرت‌هاي اقتصادي مانند چين، هند و برزيل اين گمانه را قوت بخشيده كه كشورهاي توليدكننده نفت كه بيشتر آنها تنها همين كالا را براي عرضه در بازارهاي جهاني دارند بايد چاره‌اي ديگر براي رونق اقتصادي خود كنند

سقوط يك امپراتوري

گروه تأسیسات: در ميان آگاهان و كارشناسان اقتصادي كم نيستند كساني كه آرزو كنند كاش ايران هيچگاه نفت نداشت. كساني كه مشكلات اقتصادي، سياسي و اجتماعي را هم به ثروت ملي گره مي‌زنند كه از ابتداي قرن بيستم استعمار، استثمار و استبداد را براي ايرانيان به ارمغان آورده است. بدون مجادله در اين ادعا گويا آرزوي اين كارشناسان دارد رنگ واقعيت به خود مي‌گيرد. كاهش اخير قيمت نفت در بازارهاي جهاني و كاهش سهم اوپك از توليد نفت و درعین‌حال كاهش تقاضاي جهاني آن هم با وجود ظهور قدرت‌هاي اقتصادي مانند چين، هند و برزيل اين گمانه را قوت بخشيده كه كشورهاي توليدكننده نفت كه بيشتر آنها تنها همين كالا را براي عرضه در بازارهاي جهاني دارند بايد چاره‌اي ديگر براي رونق اقتصادي خود كنند كه جوابگوي سطح زندگي بالا و پرمصرف شهروندانشان باشد.

انرژي‌هاي نو جايگزين مي‌شوند

چالش سقوط 50 درصدي قيمت نفت بسياري از كشورهاي توليدكننده مانند روسيه را به اين فكر انداخته كه مي‌بايد فكر ديگري برای كسري بودجه کرده و خود را از وابستگي به گاز و نفت رها كنند. بسياري شرايط روی‌داده را تغيير پارادايمي در رويكردها به انرژي جهان ارزيابي مي‌كنند و مي‌گويند كه شايد براي سال‌ها و شايد دهه‌هاي آينده ديگر جهان رنگ نفت بشكه‌اي 100 دلار را به خود نخواهد ديد زیرا نه‌تنها منابع جديدي در كف اقيانوس‌هاي و درياي شمال کشف‌شده است بلكه ديگر با شرايط تكنولوژيك و اقتصادي دهه 70 فاصله گرفته‌ايم. دهه‌اي كه رشد قيمت نفت چالش‌هاي اقتصادي و سياسي براي جهان به همراه آورد. اين موضوع هنگامي پررنگ‌تر مي‌شود كه نگاهي به آمارهاي بهره‌وري و صرفه‌جويي و همچنين رشد انرژي پاك در كشورهاي صنعتي همچون آمريكا، ژاپن و آلمان بيندازيم. مصرف ایالات‌متحده و اروپا به دليل آنچه بهره‌وري چشمگير وسايل نقليه خوانده مي‌شود در حالت متعادلي قرار گرفته است و نسل جديد شهروندان اين كشورها ميزان كمتري اتومبيل خريداري مي‌كنند و از آن مهم‌تر اينکه كمتر از اتومبيل‌هاي شخصي استفاده مي‌كنند.

طبق گزارش HIS Automative، تولید جهانی خودروهای برقی (هیبریدی) از ۱۳ هزار و ۸۶۶ خودرو در سال ۲۰۱۰ به ۲۴۲ هزار و ۷۵ خودرو در سال ۲۰۱۳ افزایش‌یافته است. این موسسه پیش‌بینی می‌کند این رقم در سال ۲۰۱۴ به بیش از ۴۰۳ هزار خودرو برسد که در مقایسه با سال گذشته میلادی ۶۷ درصد افزایش نشان می‌دهد. تعداد کل خودروهای هیبریدی در جهان از ۱۰۰ هزار دستگاه  در ابتدای ۲۰۱۲ به ۴۰۵ هزار خودرو در ابتدای ۲۰۱۴ رسید. بیشتر این خودروها در امریکا (۱۷۴ هزار)، ژاپن (۶۸ هزار) و چین (۴۵ هزار) تردد می‌کنند. خودروسازان بزرگی مانند جنرال موتورز برنامه تولید یک‌میلیون خودروی پیل سوختی هیدروژن پایه را دارند که چنانچه محقق شود رقم قابل‌توجهی در مصرف بنزین صرفه‌جویی می‌شود.

البته رشد طبقه متوسط دوستدار اتومبيل شخصي كشورهايي مانند چين و هند به‌نوعی جايگزين آن نسل دوستدار اتومبيل آمريكا و كانادا شده است (در حال حاضر چين مقام نخست را در مصرف نفت از آمريكا ربوده است) اما رشد اقتصادي آسيا در سال‌هاي اخير با كاهش روبه‌رو بوده و در بين كارشناسان در مورد خيز دوباره اين كشورها اختلاف‌نظر وجود دارد.

بهره‌وري و صرفه‌جويي سوخت از ساختمان‌ها و آشپزخانه‌هاي منازل گرفته تا كارخانه‌ها و نيروگاه‌ها درخواست مصرف سوخت را بسيار كاهش داده است. نگاهي به كارنامه كشورهايي مانند آلمان و ژاپن در ده سال گذشته بسيار آشكارساز است. اين بهره‌وري را در شهرسازي و آسفالت کشی راه‌ها و توليد چرخ ماشين‌ها نيز مي‌توان مشاهده كرد. به نظر مي‌رسد نزول قيمت نفت در اين دوره اولين نشانه از سياست‌ها و برنامه‌هاي كشورهاي جهان براي اقتصاد سبز و استفاده از منابع تجدید پذیر باشد. كشورهايي كه زماني تمام نفت جهان را مي‌بلعيدند امروز اشتهاي كمتري پيدا كرده‌اند. آخرين گزارش آژانس بين‌المللي انرژي نيز مؤید همين موضوع است.   

آينده نفت

بر اساس فرضياتي با در نظر گرفتن اكتشافات تازه در درياي شمال كه اكنون با استفاده از تكنولوژي شكافت هيدروليكي امکان‌پذیر شده است و همچنين منابع دست‌نخورده قطب شمال دورنماي انرژي تا  چند دهه بعد ادامه خواهد يافت. گرچه سهم مصرف نفت خام در ميان ديگر سوخت‌ها در بازار كاهش خواهد يافت. بر اساس برآوردها نفت جهان تا پايان 2012 ميلادي حدود 1668.9 ميليارد بشكه بوده كه با توجه به مصرف روزانه حدود 90 ميليون بشكه نفت در جهان (سالانه 33 ميليارد بشكه) اين ذخاير تا حدود 50 سال ديگر پاسخگوي نيازها خواهد بود. به‌این‌ترتیب جهان مي‌بايد در فاصله سال‌هاي 2030 تا 2050 در آستانه قرار گرفتن در شرايط پسانفتي باشد.

از نظر ارزش گرمايي، ذخاير بيشتري از زغال‌سنگ نسبت به مجموع ذخاير نفت خام و گاز طبيعي وجود دارد. در پايان سال 2010، بزرگ‌ترين ذخاير زغال‌سنگ تاکنون متعلق به آمريکا بوده است که به همراه ذخاير کشورهاي روسيه، چين، هند و استراليا، سه‌چهارم کل ذخاير زغال‌سنگ جهان را تشکيل مي‌دهند. در 10 سال گذشته، زغال سريع‌ترين رشد را در بين سوخت‌هاي فسيلي داشته است. همچنين علاوه بر صرفه اقتصادي‌اش، دورنمای آينده آن به رقابت ديگر منابع توليد برق مانند گاز (به‌عنوان اولين رقيب) و انرژي هسته‌اي و محدوديت ناشي از سياست‌هاي کاهش آلودگي کربني و هزينه‌اي که اين سياست‌ها اعمال مي‌کند و امنيت انرژي بستگي دارد.


ادامه اين مطلب را در نشريه پيام ساختمان شماره 200 مطالعه بفرماييد

انتهای خبر/پ

اخبار ویژه
آخرین اخبار
گزیده اخبار