هفته نامه پیام ساختمان > ساختمان > معماری و دکوراسیون 1393/05/11

میلاد شاخص تهران نیست

شاخص های شهری بعد از شمس‌العماره، بهارستان، سپس باغ ملی و در ادامه ساختمان برج آزادی بوده است. اما در آینده شاخص شهر تهران برج میلاد نیست. من اعتقاددارم طرح خانم "زاها حدید" برای توسعه برج میلاد می¬تواند شاخص شهر تهران امروز باشد.


میلاد شاخص تهران نیست

گروه معماری و دکوراسیون: نشست تخصصی هنر، معماری و شهرسازی با عنوان "عناصر شاخص و تأثیرگذار در هویت شهر تهران" به میزبانی دکتر محمد مهدی محمودی معمار و استاد دانشگاه برگزار می شود که هر نشست به یکی از مهم‌ترین مباحث معماری می‌پردازد، در این شماره بحث پیرامون دو برج -نماد شهر تهران است، ومیهمانان به بیان دیدگاه‌های خود می‌پردازند. ساختمان‌های تأثیرگذار الزاماً بلند نیستند دکتر ایرج اعتصام، اولین سخنران نشست بود؛ وی درباره عناصر شاخص و تأثیرگذار در هویت شهری تهران از دو "برج آزادی" و "میلاد" به‌عنوان عناصر شاخص و تأثیرگذار مطالبی را ارائه کرد. وی در این زمینه گفت: "ساختمان‌های تاثیرگذار الزاماً ساختمان‌های بلند نیستند، همان‌طور که ما تهران باستان را با "میدان بهارستان" و "سردر مجلس" می‌شناختیم، این نشانه‌ها در حد یک غرور ملی و دینی نیز مطرح می‌شوند که حائز اهمیت هستند. بعضی شهرها با طبیعت آن شهر شاخص می‌شوند، مثل اصفهان و فلورانس و لندن که دارای رودخانه‌اند و دارای پل‌هایی هستند که شاخصه‌ آنها هستند". اعتصام در ادامه گفت :" این نشانه‌های شهری با احداث ساختمان‌های بلند همچون "برج ایفل" شروع شد البته با مخالفت‌هایی نیز روبرو گردید زیرا هیچ هماهنگی و همبستگی با ساختمان‌های نئوکلاسیک پاریس نداشت. اما ذهن مردم را کم‌کم آماده کرد که این تضاد و کنتراست را بپذیرند و تا حال نیز ادامه دارد." او همچنین به این موضوع اشاره کرد که: "نشانه‌های شهری-چه به‌صورت دینی و چه سیاسی- وابستگی به نوع معماری نیز داشته و دارد، این ساختمان‌های بلند هم از لحاظ موقعیت شهری و هم معماری، نمودار هویت شهری شده‌اند. " این معمار در مورد برج آزادی گفت: "در برج آزادی دو چیز در شاخص شدن آن مؤثر است، یکی «معماری» بنا که باقدرت و توانمندی طراحی‌شده و دیگر «اجرا» آن است" برج میلاد می‌خواست چشم‌ها را خیره کند دکتر اسکندر مختاری، معمار بعدی بود که به ارائه نظراتش پرداخت. صحبت خود را با این سؤال آغاز کرد: با تأکیدی که روی عناصر شاخص و هویت شهر تهران است این سؤال برایم به وجود آمد:"آیا ربط دادن و معطوف کردن هویت شهری به این دو برج رواست؟" وی در مقدمه‌ای در این زمینه مطرح کرد: هویت آن چیزی است که به شناسایی ربط دارد، گفته‌شده که هویت، حقیقت هر پدیده‌ای است. بنابراین، یک امر ماهوی است ولی بعضی وقت‌ها تجلی فیزیکی دارد، یعنی وقتی می‌گوییم "هویت" منظور معنایی است، ولی برای اینکه این معنا قرائت شود، یک ما به ازای تصویری به ذهن می‌آید! بحث دیگر، هویت شهری است که یک پدیده جغرافیایی است چون به مکان ربط دارد و موقعیت جغرافیایی معطوف به مکان است و در عین حال معطوف به گذشته هم هست، یعنی بحث زمان را نیز دارد ولی از انسان سر می‌زند، یعنی به نوعی تعامل انسان و محیط را مطرح می‌کند. این تعامل همان بحثی است که به شاخصه هویتی می‌رسد. هویت و اصالت ریشه در خود و درون دارد. پس عناصر شاخص شهری و هویت‌ساز نیز می‌توانند تغییر کنند مثل یک مسیر، یک بازارچه و... که می‌توانند برای شهر هویت بیاورند و یکی از مشکلات ما این ست که شهر مدام در حال تغییر است. ما در مورد نمادهایی که القای هویت می‌کنند و اشتراک بیشتری در مورد آنها وجود دارد صحبت می‌کنیم. "این نمادها هستند که عناصر شاخص شهری می‌شوند" که به دو دسته تقسیم می‌شوند. یک دسته نمادهای عام (محلات) و یک دسته خاص و این نمادها چون با انسان سروکار دارند دائماً در حال تغییر‌اند. دکترمختاری، این نمادها را به چند دوره تاریخی تقسیم کرد، یک دوره قبل از مشروطه که شمس‌العماره و میدان توپخانه شاخص بوده و دوره مشروطه که میدان بهارستان شاخص بوده و دوره رضاشاه، سردر باغ ملی و دوره پهلوی دوم که میدان آزادی شاخص بوده است". وی در مورد میدان آزادی و برج میلاد چنین گفت: " میدان آزادی نماد مدرنیسم در شهرسازی و معماری است و در نشان دادن آرمان­هایش بسیار موفق است. و برج میلاد که فکرش بعد از انقلاب شروع شد با این موضوع که چشم­ جهانیان را خیره کند مراحل ساخت آن با تفکر بود". مختاری تأکید کرد: به نظر من "برج میلاد" روحیه زمان خودش را نشان می­دهد. نمادها هویت و اصالت خود را از افکار عمومی مردم به عاریت می­گیرند و نقشی را می­گیرند که مردم به آنها می­دهند این چیزی است که اهمیت دارد. برج میلاد شاخص شهر تهران نیست دکتر محمد مهدی محمودی، نیز در این رابطه به سخنرانی پرداخت. وی در ابتدا با اشاره به اینکه شهر تهران دارای المان‌هایی طبیعی از جمله "شیب" و کوه‌های "البرز" و "دماوند" است، توضیحاتی را درباره شهر تهران، قدمت و هویت آن مطالبی را ارائه داد و از جمله به تهران قدیم اشاره داشت که دارای هویتی بوده با تکنولوژی زمانه خود، و در دوره­های بعدی، معماری­ها و شهرها با معماری­های قبلی خود ارتباط داشتند و آنها باهم هماهنگ بودند. محمودی در رابطه با برج آزادی گفت: میدان آزادی از نظر مکان درست انتخاب‌شده و از معماری­های قبل از خود گرفته‌شده و طی 30 ماه ساخته‌شده است. این میدان فقط یک المان زیبا نبوده، بلکه مشکلات ترافیکی را نیز حل می­کرده، تاریخ معماری گذشته ایران و تکنولوژی زمانه خودش را نشان دهد، ولی هنوز هم شناخته نشده است. این بنا از نظر معماری، دوران ساسانی و سلجوقی را که فراموش‌شده بود، مطرح کرد. وی در ادامه گفت: "برج میلاد در حال حاضر به‌عنوان عنصر شاخص شهر تهران معرفی می­شود". محمودی در ادامه برنامه، فیلمی را در مورد طرح توسعه برج میلاد نمایش داد و مواردی را در این رابطه مطرح کرد و گفت: من اعتقاددارم که شاخص­های شهری بعد از شمس‌العماره، بهارستان، سپس باغ ملی و در ادامه ساختمان برج آزادی بوده است. اما در آینده شاخص شهر تهران برج میلاد نیست. من اعتقاددارم طرح خانم "زاها حدید" برای توسعه برج میلاد می­تواند شاخص شهر تهران امروز باشد. برج میلاد اثری روی بیننده ندارد دکتر سیمون آیوازیان استاد دانشگاه تهران نیز در ادامه به سخنرانی پرداخت. وی مواردی را در ارتباط با برج آزادی و میلاد مطرح کرد و اشاره به این داشت که برج میلاد به‌عنوان شاخص، هیچ اثری روی بیننده نمی­گذارد. و فقط آن را یک نوع تکنولوژی قلمداد کرد. وی در مورد شاخص شهری اشاره به این موضوع کرد که شاخص شهری دارای یک نوع معنی و مفهوم است و در مورد برج آزادی و برج میلاد هیچ محوری آنها را به هم وصل نمی­کند و ارتباط نمی­دهد و برج میلاد یک برج مخابراتی است در حالی که می­توانستند ساختمانی با ارتفاعی کمتر روی تپه‌ای بسازند که پاسخگوی عملکرد مخابراتی باشد. برج‌هایی که تاثیری بر هویت تهران ندارند مهندس یزدان هوش ور، معمار دیگر حاضر در جلسه در ادامه گفت: نتیجه‌ای که از سخنرانی گرفتم این بود که این دو برج هیچ تاثیری در هویت تهران نداشته‌اند." من معتقدم این دو برج برای خودنمایی ساخته شده و در خارج از کشور جزء هویت ما به‌حساب می­آید و در آنها مقداری از عناصر معماری گذاشته­مان منعکس شده و موضوعی که مطرح می‌شود، این است که برای حفظ میراث تهران چه باید بکنیم و برای حفظ و نگهداری از لحاظ فیزیکی و روانی نیز فکری کنیم. آزادی و میلاد نباید باهم مقایسه شوند ایرج اعتصام در انتها گفت: برج آزادی و برج میلاد نسبت و رابطه‌ای باهم ندارند و نباید باهم مقایسه شوند. برج میلاد برجی است به سبک همه برج­هایی که درجاهای مختلف دنیا ساخته شد و برج آزادی دروازه شهر است و دارای معماری جالبی است و بحث ساختمان­های خانم زاها حدید را اگر بخواهیم بازکنیم جلسه دیگری برای آنالیز و تجریه و تحلیل آن نیاز است. بحثی که در این جلسه مطرح شد بحث هویتی بود و نتیجه­ای که گرفته شد این است که:" باید توجهی روی مسئله هویت شهر تهران شود به‌خصوص از نظر کریدورهای بصری، و اگر بتوانیم در این زمینه­ها بحث کنیم این عناصر تأثیرگذار را شناخته‌ایم."

انتهای خبر/پ

آخرین اخبار
گزیده اخبار