هفته نامه پیام ساختمان > ساختمان > معماری و دکوراسیون 1393/03/21

چالش‌ها و راهکارهای معماری منظر

معماری منظر رشته‌ای مستقل و جدید است که هدف آن طراحی فضاهای باز بیرونی است. این فضا دارای عناصر متنوعی است که درختان،گیاهان،حوض و استخر و جوی‌ها، پیاده رو یا پیاده راه‌ها و خیابان‌ها، پارك‌ها، مبلمان شهری و مانند آن را در بر می‌گیرد. معماران منظر نقش پر رنگی در زیباسازی شهر دارند.اگر به این رشته اهمیت داده شود و این رشته بتواند جایگاه واقعی خود را داشته باشد شهری زیبا دارای فضای بیرونی معمارانه خواهیم داشت.در رابطه با جایگاه معماری منظر در فضاهای شهری با دکتر سید حسن تقوایی ، رئیس گروه معماری منظر دانشگاه شهید بهشتی گفتگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.


چالش‌ها و راهکارهای معماری منظر

گروه معماری ودکوراسیون:معماری منظر رشته‌ای مستقل و جدید است که هدف آن طراحی فضاهای باز بیرونی است. این فضا دارای عناصر متنوعی است که درختان،گیاهان،حوض و استخر و جوی‌ها، پیاده رو یا پیاده راه‌ها و خیابان‌ها، پارك‌ها، مبلمان شهری و مانند آن را در بر می‌گیرد. معماران منظر نقش پر رنگی در زیباسازی شهر دارند.اگر به این رشته اهمیت داده شود و این رشته بتواند جایگاه واقعی خود را داشته باشد شهری زیبا دارای فضای بیرونی معمارانه خواهیم داشت.در رابطه با جایگاه معماری منظر در فضاهای شهری با دکتر سید حسن تقوایی ، رئیس گروه معماری منظر دانشگاه شهید بهشتی گفتگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.:پيام ساختمان: معماری منظر چه جایگاهی در طراحی فضاهای شهری دارد و آیا وجود این تخصص در کشور ضرورت دارد؟با توجه به تعریف‌های موجود از معماري منظر و فعالیت‌های شناخته‌شده اين رشته در جهان، پاسخ بسیار روشن و کاملاً مثبت است؛ در حال حاضر بخش عمده‌ای از منابع و عناصر محيط طبيعي چه در شهرها و چه در روستاها به عنوان مهم‌ترین عناصر ساختاري و نيز بخش موثر در جلوه‌های بصري و منظر به حساب می‌آیند. اين موضوع به ويژه در پي توسعه‌های عظيم شهري ، افزایش و تراكم جمعيت و زیرساخت‌های محيط مصنوع در سده گذشته اهميت بيشتري يافته است. بدين ترتيب و بسيار متفاوت با برخي دیدگاه‌ها و رویکردهای جزئي نگر موجود به رشته‌های تخصصي از جمله معماري منظر، اهداف و نقش اين رشته در تقويت زمینه‌های محيطي، بوم گرايي و بهبود فضاهاي باز و سبز شهري به ويژه در بسياري از كشورهاي پيشرفته موجب تحولات سازنده زيادي شده است. بر این اساس و به قولي، هم اكنون مجموعه فعالیت‌های معماري منظر فقط محدود به برخي جنبه‌های طراحي و ساخت در حوزه‌های فضاي سبز، انواع حیاط و باغ و يا پارك نيست؛ اين رشته و تخصص همراه با فعالیت‌های معماري و طراحي شهري و به عنوان مجموعه‌ای همگرا توانسته است موجب طبیعت‌گرایی، افزايش آگاهی‌های محيطي، توسعه كيفي و كمي فضاهاي باز و سبز و نيز تقويت بسياري از زمینه‌های پایداری محیطی و زیرساخت‌های سبز در مقیاس‌های شهري و منطقه تا ملي شود. پيام ساختمان: با توجه به اینکه امروزه در رشته معماری به صورت تخصصی به رشته معماری پرداخته می‌شود و معمار منظر در مرحله دیگری وارد پروژه می‌شود،به نظر شما این روش باعث جزیی نگری در معماری نمی‌شود و جامعیت طرح را از بین نمی‌برد؟اگر پرسش و نگرانی خود را در مورد جزئی نگری و دور شدن از ژرف‌بینی و کلان نگری مطرح کنیم، ضمن همدردی باید برای حل مسئله اقدام کرد. اما به نظر اینگونه نیست؛ لازم به یادآوری است که در بسیاری از کشورها و از جمله ایران، روند انجام کارها و ارائه خدمات در حوزه‌های طراحی (به مفهوم کلی) و در زمینه‌های معماری، شهر و منظر در سازمان‌ها و موسسه‌های شناخته‌شده حرفه‌ای مراتب خاص خود را دارد. البته در مواردی و در برخی پروژه‌های کوچک شاهد انجام فعالیت‌هایی مجزا در حوزه معماری و معماری منظر بوده‌ایم، اما نباید آن را به روند منطقی و کاملاً حرفه‌ای موجود در بسیاری از پروژه‌های موفق مربوط دانست. همچنین، در بسیاری از نمونه‌های موجود، مقیاس پروژه ، خواست کارفرما و نوع پروژه می‌تواند چگونگی تعامل و نحوه همکاری متخصصان را معین کند. در مجموع، در بسیاری از پروژه‌های مطرح در جهان و اخیراً در ایران، معمار منظر از جمله اعضای اصلی تیم برنامه‌ریزی و طراحی است که از ابتدای کار و حتی در تنظیم پیشنهادهای فنی- مالی پروژه‌ها همراه با متخصص برنامه‌ریزی، معمار، طراح شهری و ... حضور دارد. بدیهی است در چنین شرایطی و با توجه و هماهنگی‌های لازم میزان مسایل احتمالی و جزئی نگری نیز کاهش می‌یابد. آگاهیم که برای مثال، ویژگی‌های طراحی یک پروژه مسکونی کوچک یا بزرگ با یک پارک شهری ، پارک جنگلی ، مرکز خرید یا بیمارستان بسیار متفاوت است . حال آنکه در زمینه‌های زیادی نیز معیار ارزیابی فعالیت‌ها و خدمات متخصصان بر اساس مصادیق مسکونی که آشناتر هستند تعیین و داوری می‌شود. مجدداً تاکید می‌کنم که این نکته بر اساس تجارب بنده در حوزه‌های دانشگاهی و حرفه‌ای مطرح می‌شود و خوشبختانه نیز سال‌هاست که در بسیاری از مصادیق موجود و حداقل در بخش طراحی که به ما مربوط می‌شود هم اینگونه بوده است. لذا با توجه به توان بیشتر معماری منظر در شناخت محیط، عناصر طبیعی و مؤلفه‌های محیطی پایداری و آمایش سرزمین، همکاری معمار و معمار منظر بسیار تنگاتنگ و نزدیک است. مگر آنکه دانش و تخصص هر یک به تنهایی بتواند جوابگوی نیازهای شناخته‌شده پروژه از ابتدا تا پایان باشد و به گونه مستقل عمل شود که معمولاً در پروژه‌های کوچک دیده می‌شود. پيام ساختمان: طراحی منظر در گذشته چه تفاوتی با حال داشته است ؟شاید بتوان پاسخ این پرسش را در مورد قبل جستجو کرد؛ به نظرم فرآیند طراحی به دلیل ماهیت آن بسیار متنوع و درعین‌حال پیرو تعدادی اصول و جنبه‌های ثابت است که به گذشته ، حال و شاید آینده هم ارتباطی ندارد. اما در مورد طراحی منظر به عنوان بخشی از فعالیت‌های معماری منظر که در کنار برنامه‌ریزی و مدیریت منظر شناخته شده است، به دلیل تفاوت‌های عمده فرهنگی و ارزش‌های بومی، نیازهای اجتماعی، فناوری و زیرساخت‌های انسان ساخت موضوع درخور توجه است. بدین ترتیب، توجه به ارزش‌های محیطی و بومی، ویژگی‌های طبیعی و نیازهای انسانی، مصالح و فناوری‌های نوین در کنار جنبه‌های پایداری و کیفیت فضا می‌تواند پاسخگوی بسیاری از نیازهای کنونی باشد. در این وضعیت و در آغاز کار، بررسی دقیق نیازها به دور از درخواست‌های کاذب و مد روز، شناخت مسایل و واقعیت‌های موجود هر پروژه و سایت با توجه به ویژگی‌های بهره‌برداری و نیازهای نگهداری بسیار با اهمیت است. پيام ساختمان: پروژه‌های اجراشده در معماری منظر چه چالش‌هایی دارند ؟ضعف برخی جزئیات اجرایی و کاربرد مصالح در برابر فرسایش‌های محیطی، بهره‌برداری نادرست از فضاهای باز و سبز به همراه نگهداری نادرست کالبدی و فیزیکی را می‌توان از جمله مشکلات اساسی بعضی پروژه‌های موجود معماری منظر به حساب آورد.پيام ساختمان: چه راهکاری برای این معضل وجود دارد؟به نظرم، هم اکنون و در فرآیند طراحی منظر بیش از همه نیازمند شناخت واقعیت‌های موجود فرهنگی، توان محیطی و ارزش‌های بومی بستر پذیرای طرح هستیم تا بتوان در کنار آسیب‌شناسی مسایل و برخی دریافت‌های نظری در راه استخراج راهبردها و سیاست‌های اجرای پروژه گام برداشت. این مهم با در نظر گرفتن واقعیت‌های اجرایی، منابع در دسترس و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، سازنده و امیدوارکننده است.

انتهای خبر/پ

آخرین اخبار
گزیده اخبار