1393/03/21

برنامه‌ریزی بر اساس آمایش سرزمین باشد

احداث كانال يا آبراه قابل کشتیرانی بين درياي خزر و خلیج‌فارس زيباترين نوستالژی كساني است كه در فلات مركزي ايران زيست مي‌كنند. اين احساس روياگونه، زماني كه به شمال يا جنوب كشور مسافرت مي‌كنيد بيشتر از همه پديدار مي‌شود...


برنامه‌ریزی بر اساس آمایش سرزمین باشد

رضا گلين شريف ديني احداث كانال يا آبراه قابل کشتیرانی بين درياي خزر و خلیج‌فارس زيباترين نوستالژی كساني است كه در فلات مركزي ايران زيست مي‌كنند. اين احساس روياگونه، زماني كه به شمال يا جنوب كشور مسافرت مي‌كنيد بيشتر از همه پديدار مي‌شود... طرح انتقال آب درياي خزر به مناطق مركزي كشور و اتصال آن به خلیج‌فارس با هدف مقابله با بيابان‌زدائي و توزيع عادلانه منابع آبي، اگرچه در سال‌هاي اخير مطرح شد ولي پيشينه اين طرح را بايد در گذشته‌هاي دور و قبل از انقلاب جستجو كرد. طي ساليان متمادي كارشناسان زيادي روي اين طرح كار كردند ولي هر بار بنا به دلايل مختلف از جمله مخاطرات زيست‌محيطي، عطاي كار را به لقايش بخشيدند. اين در حالي است كه يكي از راه‌هايي كه مي‌توانيم دريا را به مناطق خشك كشور بياوريم، آب آن را بنوشيم، كشاورزي كنيم و در زيباترين حالت به قايقراني و تفريح بپردازيم، احداث كانال يا آبراه مشترك است، منوط بر اينكه قبل از انتقال آن را شيرين كنيم تا منابع آب‌هاي زيرزميني آسيب نبينند. رئيس سازمان بنادر و دريانوردي كه مسافرت‌هاي زيادي را تجربه كرده و كشورهاي زيادي را از نزديك ديده است، مي‌گويد:«احداث كانال بين دريايي خزر و خليج فارس موضوع تازه‌اي نيست. مشابه اين طرح در ساير كشورها مورد مطالعه و بهره‌برداري واقع شده است. براي مثال، مي‌توان به كانال «قره‌قوم» در تركمنستان اشاره كرد كه براي انتقال آب درياي خزر به داخل كشور احداث شده و علاوه بر مصارف شرب و كشاورزي، قابليت كشتیراني هم دارد.» مهندس عطاء‌الله صدر، تاكيد مي‌كند:«آب زندگي‌بخش است، علاوه بر آن عامل اصلي توسعه اقتصادي محسوب مي‌شود. اگر به تاريخ گذشته و حال دنيا توجه كنيم شهرهاي بزرگ و مراكز صنعتي در كنار رودها احداث شده‌اند. كشور ايران (به جز شمال و جنوب) دستش از منابع آبي كوتاه است و تراكم جمعيت در همه نقاط كشور يكسان نيست. اين در حالي است كه بسياري از ذخاير معدني كشور در جاهايي واقع شده كه در آنجا آب به اندازه كافي وجود ندارد.» به اعتقاد صدر، ما براي توسعه نيازمند اجراي طرح‌هاي بزرگ و تأثیرگذار هستيم، بنابراين بايد انتقال آب خزر را به فال نيك بگيريم، با اين شرط كه قبل از هر اقدامی با كمك كارشناسان جنبه‌هاي مختلف طرح بررسي شود. مسئولان بايد آمايش سرزمين را در دستور كار قرار دهند و ذخاير آبي كشور، ميزان بارندگي‌ها و... را در نظر بگيرند. وزارتخانه‌هاي نيرو، كشاورزي و از همه مهم‌تر سازمان محیط‌زیست مي‌توانند به‌صورت تخصصي به اين موضوع بپردازند. رئيس سازمان بنادر و دريانوردي تصريح مي‌كند:«سازمان محيط زيست مرجع رسيدگي به مسائل زيست ‌محيطي بوده و قانوناً مسئول است و اگر با اجراي طرحي مخالفت كرد، مجريان مربوطه نمي‌توانند برخلاف آن عمل كنند. بنابراين وزرات نيرو بايد طرح انتقال آب خزر را از جنبه‌هاي مختلف مورد بررسي قرار داده و سلامت زيست‌محيطي آن را تضمين كند.» صدر با تاكيد بر رعايت جنبه‌هاي زيست‌محيطي در اجراي پروژه‌هاي عمراني مي‌گويد: «به لحاظ مهندسي اجراي هيچ كاري غيرممكن نيست ولي مسئله اصلي فراهم كردن امكانات و رعايت استانداردهاي زيست ‌محيطي است. شما درياچه اروميه را در نظر بگيريد؛ برداشت‌هاي غيرمجاز از سرچشمه‌هاي بالادست و همچنين احداث سدهاي بي‌رويه، مشكل بزرگي براي اكوسيستم درياچه ايجاد كرد تا جايي كه بخش اعظم درياچه خشك شد و اكنون نمك برجای‌مانده هنگام باد و توفان، طبيعت اطراف را تهديد مي‌كند. بنابراين موضوع اصلي در انتقال آب درياي خزر چگونگي شيرين كردن آن است. اگر اين كار در مبداء انجام شود امكان بازگشت نمك و شوري آب وجود دارد، در چنين مواقعي استفاده از آب‌شيرين‌كن‌هاي صنعتي و استحصال جداگانه نمك از آب، بهترين راهكار بوده و صرفه اقتصادي دارد. به گفته اين مقام مسئول، درآمدهاي حاصل از فروش منابع زيرزميني بايد در جاهايي هزينه شود كه داراي ارزش افزوده است و از سود حاصل از آن براي اداره كشور استفاده كنيم. همه اينها به تصميمات كلان كشور بستگي دارد. در گذشته سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور نقش موثري در اين خصوص ايفا مي‌كرد اين سازمان بايد احيا شود زيرا براي اجراي بهتر و سريع‌تر سند چشم‌انداز توسعه كشور نيازمند طرح‌هاي كارشناسي شده و مصوب هستيم. وظيفه شرعي ماست كه در راه تحقق برنامه‌هاي تعیین‌شده بكوشيم. با تك‌روي به‌جایی نمي‌رسيم، مسيرها بايد مشخص شود و بر اساس برنامه و طرح آمايش سرزمين، ابتدا توسعه منطقه‌اي مورد توجه قرار گيرد و سپس به توسعه ساير بخش‌ها بپردازيم.

انتهای خبر/پ

آخرین اخبار
گزیده اخبار