ارزيابي « نظریه انتقال يا تمركززدايي از پايتخت» | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

ارزيابي « نظریه انتقال يا تمركززدايي از پايتخت»


دكترمهدی زارع*ازنظر موقعیت‌، نمیتوان کلانشهر تهران را از محل گسل‌های لرزه زا دور کرد‌، اما شاید بتوانیم امکانات کشور را صرف ساخت پایتختی جدید کنیم که در آن مردم ایمن باشند و راحت‌تر زندگی کنند‌؟ (‌معمولا این انتقاد مهمی است که در مقابل نظریه انتقال پایتخت به شهری دیگر مطرح میشود‌) پاسخ این است که نخستین کار برای ساماندهی شهر کنونی تهران آن است که رشد محدوده شهری و رشد جمعیت در تهران را به صفر برسانیم‌.«کم هزینه‌تر بودن مقاوم‌سازی تهران» گزاره‌ای است که معمولا در دفاع از حفظ وضع موجود ذکر میشود‌. با لحاظ نکردن آمایش سرزمین و عملا فراخواندن تعداد هرچه بیشتر مردمان از سراسر کشور به تهران برای زندگی بهتر (‌مفروض‌)‌، معلوم نیست که بر مقاوم‌سازی چه چیزی (‌بافت فرسوده قدیمی یا زیرساخت‌هایی نظیر بیمارستان‌ها یا ادارات دولتی و مدارس‌) تأکید میشود‌؟.مطالعات گوناگون از دیدگاه زمین شناسی، زلزله شناسی، شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری و حوزه‌های مختلف فناوری در حوزه ساختمان و مسکن در دو دهه گذشته صورت گرفته‌است‌. این مطالعات نشان میدهد که اولا روند مهاجرت به تهران همچنان مطابق آخرین آمار‌های مرکز آمار ایران ادامه دار است و برآورد نگارنده نشان میدهد که سالانه حدود 115 هزار نفر به جمعیت تهران اضافه میشود‌. نتیجه بخشی از این موضوع‌، رشد حاشیه نشینی و توسعه ناامنی و سایر ناهنجاریها در تهران بزرگ است‌. رشد تهران با وضع کنونی، عملا با تخریب فضا‌ها و بافت با هویت خانه باغ‌های گذشته همراه‌است‌.در کشور‌های مختلف دنیا تجربه انتقال پایتخت به دلایل گوناگون (‌ازجمله خطر بالای زمین لرزه‌) عملیاتی شده و نتایج خوبی نیز به دست آمده‌است‌. در ابتدای سده بیستم و هنگام تشکیل کشور جمهوری ترکیه‌، پایتخت از استانبول به آنکارا منتقل شد‌. امروزه میتوان گفت که آنکارا علاوه بر مدرن‌تر بودن (‌از استانبول‌) در معرض خطر پایین‌تری از دیدگاه رخداد یک زلزله مخرب نسبت به استانبول است و البته آسیب پذیری آن نیز بسیار کمتر است‌.در مقابل‌، استانبول (‌مثل تهران‌) ریسک بسیار بالایی ازنظر یک زمین لرزه مخرب احتمالی دارد‌. در سوی دیگر در همسایگی ما‌، در پاکستان در اوایل دهه 60 میلادی پایتخت از کراچی به منطقه‌ای سرسبز و زیبا در حدود 40 کیلومتری شهر راولپندی آن روزگار منتقل شد که نام اسلام آباد را روی آن گذاشتند‌. این تجربه در کشور کازاخستان (‌که در ایران با نام قزاقستان از آن یاد میشود‌) دقیقا به دلیل خطر زلزله در حدود 10 سال قبل رخ داد و در کشور‌های دیگری مثل استرالیا نیز تجربه شده‌است‌. ضمنا در کشوری مثل سریلانکا نیز شخصا شاهد آن بوده‌ام که با وجود عدم تغییر رسمی پایتخت‌، عملا تمام نهاد‌های مهم حکومتی به منطقه‌ای خارج از کلمبو (‌پایتخت‌) منتقل شده‌است‌. در کشوری مانند آلمان نیز به دلیل رخداد جنگ جهانی دوم و شکست این کشور در جنگ و ایجاد کشور‌های آلمان شرقی و غربی و به وجود آمدن 2 پایتخت در برلین شرقی و بن به ترتیب برای آلمان دموکراتیک و فدرال و سپس وحدت مجدد آلمان و انتقال مجدد پایتخت به شهر یکپارچه برلین‌، تجربیات بسیار مفیدی در این مورد به صورت مدون وجود دارد‌.جالب است که این جابه جا شدن پایتخت در آلمان در حدود 50 سال رخ داد و با برنامه‌ریزی، کوشش‌، نظم و جدیتی که در آلمانیها سراغ داریم‌، هرگز موجب ایجاد بحران در این کشور نشده‌است‌. در آمریکای جنوبی نیز در برزیل‌، با ایجاد شهری جدید به نام برازیلیا در مرکز این کشور‌، تجربیات بسیار جالبی در این مورد وجود دارد که به باور نگارنده میتواند در ایران نیز مورداستفاده قرار گیرد‌.با مرور‌، مدون کردن و لحاظ کردن تجربیات همسایگانمان (‌پاکستان و ترکیه‌) میتوان به مسائل‌، هزینه‌ها و دستاورد‌های چنین تجربه‌ای در ایران دست یابیم و آن را در کشور به کار بریم‌. ضمنا از یاد نبریم که در کشور کوچک جنوبی خلیج فارس (‌امارات متحده عربی) با ایجاد مراکز گوناگون سیاسی، تجاری، توریستی و‌.‌.‌. در امارت‌های مختلف کشور‌، به ویژه با توسعه چشمگیر بندر دبی به تدریج در 20 سال گذشته و با برنامه بسیار جالبی که برای توسعه این بندر تا سال 2025 وجود دارد‌، میتوان به ارزش افزوده‌های بسیار در عرصه اقتصاد ملی و بین‌المللی دست یافت‌.یکی از بحث‌های موجود درباره تغییر و انتقال پایتخت آن بوده که اگر پایتخت به هر یک از کلان شهر‌های موجود (‌مثلا اصفهان‌، سمنان‌، یزد یا شیراز در مرکز یا جنوب ایران‌) منتقل شود‌، مسائل تهران به تدریج به آن نواحی منتقل میشود و عملا به جای حل مشکل‌، با صرف هزینه‌، فقط آن را جابه جا کرده‌ایم‌. واقعیت این است که این نظر درست است و درصورتی که برای انتقال پایتخت به مکانی جدید (‌درواقع ایجاد یک پایتخت کاملا جدید‌) برنامه‌ریزی شود‌، دیگر مشکلی برای سایر شهر‌های بزرگ کشور ایجاد نخواهد شد‌. جای مناسبی در مرکز کشور در نوار سنندج‌- سیرجان که از شهر‌های ملایر‌، گلپایگان و نواحی اطراف اصفهان عبور میکند میتواند به عنوان ناحیه‌ای بکر و جدید برای احداث پایتخت در نظر گرفته شود‌. * زلزله شناس

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال