معمـاری مسجد جمکـران | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

معمـاری مسجد جمکـران


یکی از مکان‌های مقدس و منتسب به امام زمان (عج) مسجد مقدس جمکران است که در شش کیلومتری شهر مذهبی قم قرار دارد. این مسجد که به بهانه سیزدهم اریبهشت، ولادت امام زمان(ع) در محدوده روستای جمکرانِ شهر قم قرار دارد و به‌ سبب‌ نزدیکی با روستای مذکور، به‌ مسجد جمکران‌ شهرت‌ یافته‌ ‌ و به‌ سبب‌ انتساب‌ به‌ حضرت‌ مهدی ، مسجد صاحب‌الزمان‌ نامیده‌ میشود، در گذشته‌ به‌ مسجد قدمگاه‌ نیز مشهور بوده‌ است.معماری مسجدبه‌ استناد اشاره قاضی احمد قمی و کتیبه مورخ‌ ۱۱۶۷، مسجد پیش‌ از دوران‌ افشاریه ساخته‌شده‌ ولی از ویژگیهای معماری عصر صفوی در مسجد جمکران‌ اطلاعی در دست‌ نیست. طبق‌ کتیبه مسجد، بنایی که‌ در ۱۱۶۷ میرزاعلی اکبر جمکرانی آن‌ را تعمیر کرد، شامل‌ مسجدی ستون‌دار به‌ ابعاد ۱۷×۵ متر با چهار فرش‌انداز، در جنوبِ صحنی به‌ ابعاد ۱۷×۱۳ متر بوده‌ که‌ در دوران‌ ناصری، حاج‌ علیقلی جمکرانی یک‌ جانب‌ صحن‌ آن‌ را با مبلغ‌ سیصد تومان‌ بنا کرد.علی اصغر‌خان‌ اتابک‌ در اوایل‌ حکومت‌ مظفرالدین‌ شاه‌ مسجد و صحن‌ را تعمیر کرد و حجره‌ها و ایوان‌هایی در اطراف‌ صحن‌ و دو آب‌انبار، یکی در صحن‌ و دیگری در خارج‌ از صحن‌، بنا کرد. آیت‌الله‌ بافقی نیز تعمیراتی در مسجد انجام‌ داد و در آنجا آب‌انباری احداث‌ کرد.در مدت تعمیر مسجد در دوره قاجار، تزئیناتی به‌ بنا افزوده‌ شد که‌ شامل‌ ازاره کاشیکاری خشتی هفت‌رنگ‌ به‌ ارتفاع‌ 5/1 متر و تزئیناتی با نقوش‌ اسلیمی با آب‌طلا و لاجورد در قسمت‌ فوقانی و کتیبه‌ای از کاشیهای خشتی به‌ خط‌ ثلث از سوره جمعه در بخش‌ میانی شبستان‌ مسجد بود.محراباین‌ مسجد دارای چهار محراب پنج‌ تَرْکی با پوشش‌ مقرنس‌ گچی و لچکیهای کاشیکاری شده‌ با کتیبه‌هایی به‌ خط‌ ثلث‌ با عبارت‌ «فَمَنْ صَلّیها فَکَانَّما صَلّی فی البیتِ العتیق‌» بود. در میان‌ محراب‌ مرکزی چاه‌ کوچکی قرار داشت‌ که‌ دهانه آن‌ با سنگ‌ مرمر میان‌تهی پوشانده‌ شده‌ بود و برخی زائران‌ برای تبرک از درون‌ آن‌ خاک‌ میبردند.در سینه همین‌ محراب‌ قطعه‌سنگ‌ دیگری از مرمر شفاف‌ قرار داشت‌ که‌ در میان‌ آن‌ اثر یک‌ قدم‌ بزرگ‌، به‌ نشان‌ قدمگاه‌ بودن‌ مسجد، حجاریشده‌ بود.محوطه ورودیدر ۱۳۳۲ش‌ مسجد جمکران‌ به‌ اهتمام‌ سید محمد آقازاده‌ تعمیر و بعضی قسمت‌های آن‌ تجدید بنا شد و تالاری در جنوب‌ صحن‌، با شش‌ ستون‌ از تیرآهن‌، به‌ طول‌ هفده‌ و عرض‌ چهار متر، احداث‌ گردید که‌ در واقع‌ همان‌ محوطه ورودی مسجد بود. کتیبه تاریخی مسجد با مادّه‌ تاریخ‌ ۱۱۶۷ در همین‌ بنا نصب‌ بود که‌ اکنون‌ در انبار مسجد نگهداری میشود. در بخش‌ شرقی صحن‌ نیز تالاری به‌ عرض‌ چهار و طول‌ سیزده‌ متر، با تزئیناتی از آجرهای تراش‌ و کاشیهای هفت‌رنگ‌، احداث‌ گردید که‌ نام‌ بانی (سید محمد آقازاده)، و تاریخ‌ ۱۳۷۲ و نام‌ معمار به‌ خط‌ ثلث‌ در آن‌ ذکرشده‌ است.نمای ورود به‌ صحن‌ در این‌ دوران‌ ایوانی آجری با پوشش‌ گچی در سقف‌ و اِسْپَر مزین‌ به‌ کاشی هفت‌رنگ‌ در دو طرف‌ بوده‌ است.در نمای درگاه‌ نیز کتیبه‌هایی با مضامین‌ اهمیت‌ ادای به‌موقع‌ نماز و تاریخ‌های ۱۳۱۸ و ۱۳۷۱ وجود داشته‌ است. در قسمت‌ جنوب‌ شرقی مسجد گلدسته آجری هشت‌ ترکی به‌ ارتفاع‌ هفده‌ متر قرار داشته‌ که به‌ استناد کتیبه‌، در ۱۳۱۸ ساخته‌شده‌ بوده‌ است.هم‌زمان‌ با پیروزی انقلاب‌ اسلامی و افزایش‌ زائران‌ و لزوم‌ گسترش‌ بنا، هسته تاریخی مسجد تخریب‌ شد و با اشراف‌ آیت‌الله‌ مرعشی نجفی به‌ شکل‌ مربعی علامت‌گذاری گردید که‌ با سنگ‌فرش‌ جداگانه‌ای با نوار سیاه‌وسفید مشخص‌شده‌ است.پس‌ازآن، با خریداری زمین‌های کشاورزی اطراف‌ مسجد، چهل‌ هکتار زمین‌ در اختیار مسجد جمکران‌ قرار گرفت‌ که‌ 5/5 هکتار آن‌ به‌ محوطه‌ و صحن‌ اصلی اختصاص‌ یافت.در وضع‌ موجود، مسجد دارای شش‌ ورودی به‌ صحن‌، از شش‌جهت، است‌ که‌ درِ شمال‌ شرقی آن‌ در محور شبستان‌ اصلی مسجد قرار دارد و در طرفین‌ آن‌ دو مناره عظیم‌ بتنی با قاعده مربع‌ و ساقه هشت‌وجهی در پنج‌ طبقه‌ و به‌ ارتفاع‌ ۸۵ متر بر اساس‌ طرح‌ جدید در حال‌ ساخت‌ است.

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال