شهروند زدایی درشهرهای جدید | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

شهروند زدایی درشهرهای جدید


پروژه احداث شهرک‌های جدید در قالب طرح ساخت ارزان برای خانه‌دار کردن مردم و البته تعدیل جمعیت در کلانشهرهایی مثل تهران در سال 1383 کلید خورد. اما این طرح در درازمدت با موجی از مشکلات روبه‌رو شد، چراکه برخلاف آنچه در تمام دنیا مرسوم است به برنامه‌ریزی کالبدی و فیزیکی پرداخته شد تا برنامه‌ریزی انسانی و اقتصادی! درحالیکه شهر فقط از طریق کالبد خود تعریف نمیشود بلکه این شهروندان هستند که با تعاملات اجتماعی خود به شهر معنا میدهند و این احساس تعلق به فضا که به‌مرور زمان جای خود را به ایجاد مکان میدهد هویتی برای ساکنان شهر جدید به وجود میآورد. به گفته کار‌شناسان، شهرهای جدید نباید وابسته به شهر مادر شده و باید با فراهم شدن فضای اشتغال تا حدودی مستقل عمل کنند نه به‌صورت خوابگاه در اطراف کلانشهر‌ها، در غیر این صورت نه‌تنها از بار جمعیتی این کلانشهر‌ها کاسته نمیشود بلکه جمعیت حاشیه‌نشین را به کلانشهر تحمیل میکنند. در این راستا نشستی به‌منظور آسیب‌شناسی سیاست‌های تأمین مسکن در شهرهای جدید با عنوان مسکن در شهرهای جدید در پردیس هنرهای زیبا واقع در دانشگاه تهران برگزار شد. مدیریت این نشست را محمدمهدی عزیزی؛ استاد دانشگاه تهران و رئیس پردیس هنرهای زیبا بر عهده داشت، محسن حبیبی استاد دانشگاه تهران، سهراب مشهودی کار‌شناس مسکن و شهرسازی، کمال اطهاری کار‌شناس اقتصاد و مسکن و نادر عربی، مدیرکل دفتر توسعه مسکن شرکت عمران شهرهای جدید به‌عنوان سخنرانان بخش‌‌های مختلف این نشست این موضوع را نقد کردند. به گزارش خبرنگار پیام ساختمان، استادان شهرسازی و معماری در خصوص علت کاهش میل به سکونت در شهرهای جدید توضیحاتی ارائه دادند.مهدی عزیزی استاد دانشگاه به طرح سؤال پیرامون مباحثی چون معیار‌ها و شاخص‌های مسکن برای شهرهای جدید، نحوه ارائه خدمات در شهر‌ها، گسیختگی برنامه‌‌ها،، عدم توان تأمین خدمات در سرانه‌ مطلوب سکونتی در شهرهای جدید، ضعف زیرساخت‌ها و به‌خصوص حمل‌ونقل عمومی، همگی از عوامل بروز شهروند زدایی در شهرهای جدید پرداخت. محسن حبیبی؛ استاد دانشگاه تهران در ابتدا به ریشهیابی شکست طرح‌های مسکن برای اقشار کم‌درآمد اشاره کرد و گفت: محیط مسکونی برآیندی از امکانات زیست‌محیطی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و منوط به خدمات روبنایی است. وی افزود: در فرآیند برنامه‌ریزی شهرهای جدید کاربری زمین، ساماندهی مکانی و فضایی و سرانه کاربریها جایگاه کلیدی دارد و موضوع ظرفیت جمعیتی برای استقرار هر یک از سطوح خدمات در فعالیت‌های شهری نیز از مهم‌ترین موضوعات در کاربری زمین و تعیین سرانه‌هاست. چگونه اقشار پایین خانه‌دار شوند؟ سهراب مشهودی؛ کار‌شناس اقتصاد و مسکن نیز، با اشاره به فاصله زیاد مجموع درآمد خانوارهای کم‌درآمد با ارزش زمین و واحد مسکونی که دولت برای آنها تأمین کرده ، گفت: به‌این‌ترتیب متقاضیانی که اغلب گروه‌های کم‌درآمد محسوب میشوند به‌سرعت این واحد‌ها را به افرادی با سطح درآمد بیشتر فروخته و مجدداً در سکونتگاه‌های غیررسمی ساکن میشوند، بنابراین بهتر است دولت برای اسکان این دسته از افراد از روش استیجاری استفاده کند. به گفته مشهودی ، بنا بود گروه‌های کم‌درآمد یا متوسط به پایین جذب این شهر‌ها شوند اما به دلیل عدم استانداردهای لازم در طراحی، زمین و سکونت در شهرهای جدید گران‌تر از حدی شد که این افراد بتوانند در آنجا ساکن شوند. به‌عنوان‌مثال جمعیت شهر جدید پردیس هنوز به 15 هزار نفر نرسیده درحالیکه در 10کیلومتری همین شهر جدید، شهرک ولیعصر که خود مردم احداث کردند 100هزار نفر جمعیت دارد. به گفته وی درسی که از وضعیت فعلی شهرهای جدید باید گرفت این است که حتی اگر دولت زمین را نیز برای گروه‌های کم‌درآمد تأمین کند درصورتیکه ارزش آن از درآمد متقاضیانش بیشتر باشد قادر به نگه‌داشتن آن نخواهد بود. به‌این‌ترتیب مسئله این است که چگونه برای اقشار پایین مسکن را در دستور کار قرار دهیم تا با تکیه‌بر درآمدشان خانه‌دار شوند. سرانه برای هر فرد مطابق استانداردهایی که در زمینه سرانه جمعیت و مکان عنوان شد، هر فرد باید علاوه ‌بر فضای مسکونی، معادل 65 مترمربع فضای عمومی در اختیار داشته باشد که شامل سرانه‌های خدماتی و غیرمسکونی در شهر‌ها میشود، اما استانداردهای شهری که در این زمینه برای گروه‌های متوسط وجود دارد و در شهرهای جدید ملاک عمل قرار گرفته، حدود 50 مترمربع است. درحالیکه کل توان تملک اقشار زیرخط فقر، برای سکونت حداکثر 10 مترمربع و اقشار متوسط رو به پایین حداکثر 20 مترمربع است. به گفته این کار‌شناسان، در یک روند تاریخی مشاهده میکنیم که شهرهای جدید با اهدافی همچون اسکان سرریز جمعیت شهرهای مادر، ساخت شهرهای جدید مستقل، حفظ محیط‌زیست و... ایجاد شدند، درحالیکه اهداف شهرهای جدید در حال حاضر بر ساخت‌وساز مسکونی خلاصه شد. از دیگر نکات مطرح‌شده اینکه ساختار جمعیتی نامشخص، ناشناخته بودن جمعیت و اقتصاد خانوار‌ها، وجود الگوهای سکونتی نامشخص و... منجر به معضلات بسیاری در این شهر‌ها شده است. با این وجود، هرچند باید شهرهای جدید شهرهایی جامع باشند که تمام نیازهای سکونتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی افراد را پاسخ دهد و الگوهای ساخت مسکن، سیاست‌های جذب جمعیت و همچنین سکونت اقشار مختلف در آن، متنوع باشد، اما کار‌شناسان معتقدند: ضعف در تأمین تأسیسات و خدمات زیربنایی و روبنایی، مانع از جریان یافتن روند عادی زندگی در شهرهای جدید و کامل شدن فرآیند اسکان در آنها شده است. راهکار مسکن کوچک به گفته صاحب‌نظران، یکی از زمینه‌های اصلی بروز مشکل در تأمین مسکن گروه‌های کم‌درآمد در شهرهای جدید و سایر سکونتگاه‌ها طی سال‌ها و دهه‌های گذشته، تأمین مسکن ملکی برای این اقشار بوده است. این در حالی است که برای گروه‌های کم درآمدی که در دهک‌های یک تا 4 درآمدی قرار گرفته‌اند، حتماً باید از راهکار مسکن کوچک، مسکن اجتماعی و مسکن استیجاری استفاده شود. تأمین مسکن ملکی برای این گروه‌ها به دلیل فاصله قیمت تمام‌شده برای آنها و قیمت‌های بازار، منجر به فروش این واحد‌ها به گروه‌های با درآمد بالا‌تر میشود، بنابراین دولت باید حمایت حداکثری خود را از این گروه‌های کم‌درآمد، از طریق ایجاد اشتغال و ارتقای سطح درآمد آنها اعمال کند و در وهله اول از تأمین مسکن ملکی برای این گروه‌ها خودداری کند. اهداف ایجاد شهرهای جدید محقق نشده است کمال اطهاری کار‌شناس مسکن، یکی از علل پدیده «شهروند زدایی» در شهرهای جدید را، سطح پایین خدمات سکونتی و سرانه‌های شهری در این مناطق عنوان کرد که منجر به کاهش کیفیت زندگی در این شهر‌ها و عدم جذب جمعیت در این مناطق شده است. وی گفت: طی چند سال آینده، حدود 30 درصد از جمعیت شهرهای مادر به‌عنوان سرریز جمعیتی، مکانی در این شهر‌ها ندارند، و بنابراین باید هرچه سریع‌تر برای ساماندهی شهرهای جدید و رفع چالش شهروند زدایی از آنها اقدامات لازم به عمل آید. بر اساس بررسیهای صورت گرفته در این نشست معلوم شد؛ عدم موفقیت شهرهای جدید را میتوان در عدم برآورد اهداف آنها دانست وتمرکززدایی از کلان‌شهرها اصلیترین عامل سیاست ایجاد شهرهای جدید در کشور بوده است. درنتیجه ایجاد شهرهای جدید به‌عنوان یکی از راه‌حل‌های کاهش جمعیت کلان‌شهرها برگزیده شد؛ حال‌آنکه شهرهای جدید ایجادشده همواره با مشکلات عدیده‌ای مواجه بوده‌اند، به‌طوریکه این مشکلات باعث شده تا اهداف اصلی ایجاد این شهر‌ها محقق نشود.

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال