مسجد شرقی با معماری غربی | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

مسجد شرقی با معماری غربی


فضای روحانی مسجد ملکه ذهن همه مسلمانان است. پیامبر گرامی اسلام، مسجد را یک پایگاه اصلی برای تبلیغ کامل‌ترین دین خدا انتخاب کرد و از 1400 سال پیش تا امروز این پایگاه هنوز، مهم‌ترین مکان برای مسلمانان است. در ایران اما تغییر معماری مساجد انتقادهایی را نسبت به سازندگان آن ها برانگیخته است. فاصله گرفتن مساجد از معماری ایرانی- اسلامی از مهم‌ترین انتقاداتی که به مساجد، مخصوصا مسجدهای تهران وارد است، معماریهای عجیب و غریب برخی از آنها است. این در حالی است که معماری ایرانی- اسلامی مورد تأکید مقامات ارشد مملکتی است. افتخاری، عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی با انتقاد از معماری این قبیل مساجد میگوید: درحالی مساجد کشور ما از معماری ایرانی اسلامی فاصله میگیرند، که در کشورهای مختلف از جمله هند شاهد ساخت بناها با الگوهای ایرانی- اسلامی هستیم. اولویت آموزش این سبک معماری با دانشجویان داخلی است و بعد از آن باید به فکر صدور این سبک به سایر نقاط دنیا باشیم. مهدی حجت، استاد معماری دانشگاه تهران نیز در این زمینه با انتقاد از نبود نظارت کافی در معماری مساجد کشور به‌ویژه شهرهای بزرگ اعتقاد دارد: معماری مساجد باید یادآور و تابع سنت و گذشته هر منطقه و قومیتی باشد و ارائه الگوهای جدید و برگرفته از فرهنگ بیگانه رویه‌ای نادرست است که موجب میشود فرهنگ و اصالت هر شهر به فراموشی سپرده شود. مسجد یا مجتمع تجاری؟ مسجد خاتم الاوصیاء، از مساجد محلی مهم شرق تهران است که 92 شهید تقدیم انقلاب نموده و قریب به 900 نمازگزار دارد، اما این مسجد دستخوش تحولاتی شده که برای همه نمازگزاران و اهالی ناخوشایند است. مسجدی ساده و بیتکلف خراب شد و توسط یک معمار به اصطلاح نواندیش، طرحی برای آن درانداخته شد که به اذعان عموم، بیشتر شبیه یک مجتمع تجاری است تا مسجد! ازآنجاکه غرب‌زدگی در معماری مسجد، از ابتلائات و عوارض دوره اخیر است؛ ناگزیر از نقد معماری این مسجد هستیم و گرنه، طرح حاضر، آن‌قدر ضعیف است که ارزش نقد را ندارد . این طرح حتی در چارچوب مدرنیسم نیز، حرفی برای گفتن ندارد. طرح معماری مسجد خاتم الاوصیاء مسجد حاضر که در خیابان دماوند (تهران‌نو) خیابان شهید رجبی(ایستگاه فرودگاه) قرار دارد، در شش طبقه و مساحت 2800 متر زیربنا اجرا میشود و هزینه ساخت آن از طریق خیرین و اهالی محل و نمازگزاران تأمین میشود. همچنین طبقاتی از آن به حوزه علمیه‌ای که اکنون در ساختمان مقابل این مسجد مستقر است، اختصاص دارد. استاد این حوزه علمیه میگوید: ما حرف‌های زیادی داریم در حکمت آن کاشیهای الوان و نقوشی پر از ترنج و اسلیمی و ختایی که تزیین آیات نور میشوند و آن گنبد نیل فامی که تمثیل توحید است و آن دو دست‌های برآمده به‌سوی آسمان... اما هیچ‌کس نظر ما را در مورد طرح مسجد جویا نشد.وی ادامه میدهد:عدم استفاده از الگوی صحیح فرم و فضای مسجد، و مصالح متناسب با آن و همچنین عدم وضوح گنبد و مناره در فرم از ایرادهای جدی وارد به این طرح است و متأسفانه همان‌طور که دشمن در جنگ نرم، نشانه‌های اسلام را نشانه رفته، حالا هم در عرصه معماری، کمر به انحطاط و زوال این مفاهیم بسته و قصد دارد مسجد را، به قالبی تهی از معنا بدل کند. این استاد حوزه علمیه اظهار میدارد: همان‌گونه که ائمه معصوم (ع)، نشانه‌های ظاهری مؤمن را برمی شمرند، نشانه‌های بناهای ایمان نیز مثل همین گنبد و مناره و کاشی و آیات و ... باید حفظ شود. اهالی محل نیز دل خوشی از این طرح ندارند. آنها میگویند؛این مسجد بیشتر شبیه مجتمع‌های لوکس تجاری است و حال و هوای یک مسجد را ندارد. رهگذر جوانی میگوید: مسجد فشنی شده است! استفاده از ورق کامپوزیت و شیشه در شان مسجد نیست. طراحی برونگرا مهم‌ترین نکته‌ای که در طراحی این مسجد مورد غفلت واقع‌شده، این است که طرح حاضر به‌شدت حجمی، فرم گرا و برونگرا است؛ درحالیکه مساجد اصیل شیعی که حاصل 1400 سال عقبه فرهنگی و تلاش معماران مهذّب و مؤمن شیعه ایرانی بوده، واجد اصل «درون‌گرایی» است. این مسجد به‌وضوح اصل درون‌گرایی را نفی میکند. مسجد نباید اهل خودنمایی و برونگرایی باشد و باید محیطی مناسب برای خلوت با خداوند باشد نه آنکه جلوه‌ای برای خودنمایی نفس. فضای حاصل از قالب حاضر این مسجد ،معنای تظاهر و برونگرایی را بر انسان حمل میکند. جلوه ناپایدار مصالح به‌کاربرده شده، ترکیبی از شیشه و ورق‌های کامپوزیت آلومینیومی است. شیشه‌هایی که امروزه به رفلکس مشهورند و بازتاب‌دهنده تصویر محیط میباشند، مسجد را ناپایدار جلوه میدهد و با القای شکنندگی از ثبات و صلابت کافی بهره نخواهد برد. درحالیکه شیشه‌های مساجد قدیم که در رنگ‌های سبز و زرد و آبی و قرمز، نقوش و تنوع رنگی بالایی را موجب میشد، تمثیلی بود بر حرکت از کثرت به وحدت، با این آیه (نشانی) که نور واحد سفید با عبور از این شیشه‌ها، به هفت‌رنگ اصلی تجزیه میشود و جلوه‌ای از همان نور اصلی است، که در فضای داخل متکثر شده و حال‌آنکه نور در برون شیشه، نوری واحد و سفید است و این امر، همچون فرم گنبد، حرکت از کثرت به وحدت را تداعی میکند. شیشه‌های این نما، عاری از این معناست و بیثباتی و بیقراری را القا میکند و همراه با جداره شیشه‌ای گنبد و مناره‌ها، به احساس بی دوامی و ناپایداری طرح میافزاید. تزیینات نامربوط استفاده از ورق‌های فلزی در نمای مسجد، با یک اشتباه بزرگ همراه است. این مصالح از مصنوعات تکنولوژیک عصر ماست که تداعیگر روحیه پولادین، خشک، صنعتی و مادی همین عصر مدرن است. تنها فلزاتی که در معماری تزیینات و نمای مسجد به کار میرود طلا و نقره‌اند، چرا که این دو تجسد و صورت نورند. طلا همان نور جامد، متجسد و منجمد است و نقره نیز. سایر فلزات مثل آهن و فولاد هرگز در نما و تزیین به کار نمیرود؛ چراکه آنها همان ظلمت جامد و متجسدند! تقلیدی از مساجد وهابی از مصالح که بگذریم، در فرم، مکعبی بزرگ را میبینیم که قطاع‌هایی از آن، به‌اصطلاح معماران متجدد کات خورده و جدا شده که این امر، خلوص بنا را از بین برده است. فرم گنبد ترکیبی از نیم‌دایره و مکعب مربعی شیشه‌ای است که، بدون هیچ دگردیسی و گوشه سازی و گریو و... بر رویهم سوار شده است و دیگر نمیتواند تمثیلی باشد بر هجرتِ تعالی جویانه انسان از کثرت، به وحدت وجود حضرت حق! مناره آن نیز، که برخلاف عمده مناره‌های شیعی، به‌صورت تک مناره است و تقلیدی است التقاطی از مناره‌های وهابی که با مدرنیسم درآمیخته و با مقطع مربع شکل، به صورتی ساده و بدون نقوش است و مزین به آیات الهی و نام خداوند و اهل‌بیت پیامبر (ع) نیست. ورودی بنا نیز، شکافی است در دل حجم که هیچ حس دعوت‌کنندگی ندارد! عموماً در مساجد، ورودی به‌صورت ایوانی بلند و با شکوه ساخته میشد که نگاه انسان را به بلندای آسمان رهنمون میکرد و او را از جلوه‌های مادی و فریبای دنیا میرهانید و حس حضور در محضر حق را در انسان ایجاد مینمود. بیگانه با محیط مسجد حاضر هیچ‌گونه تناسبی با بافت محله ندارد چراکه عموماً بافت اطراف مسجد یا سنگی یا بافت فرسوده است و با هیچ بنایی در آن محله حس وحدت ایجاد نمیکند. پلان داخلی و طرح محراب و نور و تزیینات داخل، نیز در طرح منتشرنشده و لذا قابل نقد نیست.

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال