گذری به خانه پدرســالار | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

گذری به خانه پدرســالار


مسعود یوسفی پیش خودمان فکر کردیم كه میرویم ،میگردیم و یکی از خانه‌های قدیمی ایرانی را پیدا میکنیم و گزارشی از نوع معماری و سبک زندگی در این‌جور خانه‌ها تهیه میکنیم؛ از همان خانه‌هایی که روزگاری پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های ما در آنها زندگی میکردند و عمری را با صلح و صفا به سر میآوردند و بچه‌های قد و نیم قدشان را در آنها بزرگ میکردند. از همان خانه‌هایی که بر روی سر در آنها کاشیهای فیروزه‌ای رنگ با آیاتی از قرآن و احادیثی از پیغمبر و ائمه نصب‌شده بود و درهای چوبی دولنگه و پرنقش و نگار، با دو تا کوبه زنانه و مردانه تا صاحب‌خانه بداند پشت در زن است یا مرد. و بعد از در ورودی به ترتیب هشتی، دالان، حیاط، حوض، باغچه و ایوان و پنجره‌های ارسی دار با شیشه‌های رنگی، و بعد بیرونی و درونی، شاه‌نشین، تالار و اتاق‌های متعدد همراه با آیینه‌کاری و گچبری و تزیینات زیبا و دلپذیر. دلیلمان هم برای تهیه چنین گزارشی این بود که طی سال‌های اخیر زیاد شنیده و خوانده‌ایم که معماری جدید کلانشهرها و حتی شهرهای کوچک ایرانی، بیریشه، غیر ایرانی و غیر اسلامی است که کمترین مناسبت را با نیازهای روحی و جسمی ما دارد و به‌طورکلی آدم در آنها احساس راحتی و آرامش نمیکند. به‌هرحال راه افتادیم اما نمیخواستیم به سراغ عمارت ها و بناهای تاریخی خیلی مشهور مثل باغ فرمانیه، خانه اتحادیه، عمارت مسعودیه، خانه امام‌جمعه، خانه امیر بهادر و ... برویم چون اولاً از این قبیل بناها بارها گزارش و فیلم و مطلب تهیه‌شده و تبدیل به سوژه‌های تکراری شده‌اند، در ثانی عمارت ها و خانه‌های مشهور مربوط به صاحب‌منصبان و درباریان و رجال مملکتی بوده و سبک زندگی اشرافی و اعیانی در آنها جریان داشته و از سبک زندگی عادی و معمولی به دور بوده است. پس برای شروع به خیابان صفا واقع در محدوده شهرداری منطقه 13 تهران رفتیم که از محلات قدیمی شهر است، اما هرچه پیاده گز کردیم و در کوچه‌های این محله گشتیم اثری از ساختمان و بنای موردنظر ندیدیم. سراغ بنگاه‌ها و دفاتر املاک رفتیم که پاسخ همه آنها هم منفی بود و اگر سماجت بیشتری به خرج میدادیم جوابی مثل آنچه که مدیر بنگاهی تحویلمان داد میگرفتیم: « تا همین اواخر چندتایی از این‌جور خانه‌ها بود اما آنها را خراب کردند و ‌جایشان آپارتمان ساختند». اینجا بود که با خاطری غمبار به یاد نجفیان افتادم که می خواند: « کجاست اون کوچه؟ چی شد اون خونه؟ آدماش کجان؟ خدا می دونه». موضوع را با سارا ثابت ؛کارشناس معماری دفتر خدمات نوسازی بافت فرسوده محلات غرب منطقه 13 در میان گذاشتیم. او گفت: ساختمان‌های دارای ارزش معماری دودسته هستند؛ یک دسته ارزش معماری بالایی دارند و به ثبت رسیده و بودجه و متولی دارند و دسته دوم بناهایی که ممکن است هنوز در اختیار مردم باشند .این قبیل بناها به تخصیص بودجه برای ترمیم و آگاه‌سازی مالکان و تشویق به نگهداری از آنها نیاز دارند. از صحبت‌های این خانم کارشناس این‌طور استنباط میشود که نگهداری بناهای قدیمی برای مالکان آنها به‌صرفه نیست و آنها به‌ناچار از سر سودخواهی و منفعت‌طلبی اقدام به تخریب خانه‌های خود و احداث آپارتمان و مغازه و پاساژ به‌جای آنها میکنند و متأسفانه این روند در چند سال اخیر رو به‌شتاب گذاشته است. بالاخره راضی شدیم به دنبال یکی از همین خانه‌های معروف برویم. برای این منظور سراغ خانه پدرسالار رفتیم، لوکیشن سریالی به همین نام که در دهه 70 از تلویزیون پخش شد و از آن استقبال خوبی به عمل آمد. خانه پدرسالار در نزدیکی امامزاده یحیی تهران و در محله قدیمی و معروف عودلاجان قرار دارد که به‌نوبه خود دارای سرگذشت و حکایت‌های شنیدنی و جذاب زیادی است. خوبی این انتخاب این بود که بخش زیادی از مردم سریال پدرسالار را از تلویزیون دیده‌اند و سبک و نوع زندگی یک خانواده اصیل ایرانی را در آن شاهد بوده‌اند و به همین دلیل این خانه برای مردم خاطره‌انگیز است و بار نوستالژیک زیادی دارد. خانه پدرسالار حالا توسط سازمان فرهنگی، هنری شهرداری تبدیل به خانه فرهنگ شده است. بااین‌حال این خانه هم از آسیب و تخریب ناشی از تغییر و دست‌کاری در امان نمانده است؛ در وهله اول دیوار حیاط را برداشته و به‌جایش نرده آهنی گذاشته‌اند. به‌جای در چوبی هم در آهنی بزرگ نصب‌کرده‌اند که بر روی آن تابلوی « خانه فرهنگ امامزاده یحیی» دیده میشود. بخشی از کف حیاط برداشته و از نو کف سازی شده است. حوض بزرگ خانه هم‌جایش را به یک حوض خیلی کوچک دایره شکل داده است. بر روی دیوار داخلی حیاط هم نمونه‌هایی از کارهای هنری و دستی هنرمندان به چشم میخورد. جایجای در و دیوار خانه را هم تابلو زده‌اند: « مدیریت»، « کتابخانه»، « مهدکودک» و ... . جای شکرش باقی است که هنوز نمای آجری خانه، شیروانی، ستون‌ها، ایوان، درها و پنجره‌های ارسیدار با تزیینات و نقش و نگار هرچند کم‌رمق آن، با وجود مرمت و دست‌کاری متفاوتی که اخیراً روی آنها صورت گرفتهِ پابرجاست و هنوز میشود نمای هرچند نیمه‌کاره این خانه قدیمی را دید و باز هم لذت برد. در داخل نیز اتاق‌های محل سکونت پدرسالار و عمو مصطفی و آقا جلال و بقیه، به‌صورت نگارخانه و کلاس آموزشی و مهد و پیش‌دبستانی و سرویس بهداشتی درآمده است. در شرایطی که بناها و عمارت های تاریخی به‌سرعت در حال تخریب و تبدیل شدن به آپارتمان هستند و بعضی هم به حال خود رها و به محلی برای رفت‌وآمد کارتن‌خواب‌ها و معتادان و اذیت و آزار همسایه‌ها تبدیل‌شده‌اند، نگهداری خانه پدرسالار یا همان « خانه فرهنگ امامزاده یحیی» با همین وضعیت نیم‌بند هم غنیمت است، اما بهتر بود از سوی متولیان میراث فرهنگی و سایر ارگان‌های مسئول مورد مرمت و بازسازی قرار میگرفت و به‌صورت یک رستوران یا موزه تغییر کاربری میداد تا خیل مراجعان و بازدیدکنندگان مشتاق بتوانند این خانه را با همان نما و شرایط قبلی خود ببینند و لحظات خوش و خاطره‌انگیزی داشته باشند. ظاهراً همه‌ساله در ایام تعطیلات نوروزی مردم زیادی از سراسر کشور و در قالب تورهای تفریحی، یا به‌صورت شخصی برای بازدید از خانه پدرسالار مراجعه میکنند، اما تنها بخش دست‌کاری شده‌ای از این خانه خاطره‌انگیز را میبینند. هر اندازه تخریب و نابودی بناهای تاریخی و قدیمی تلخ و تأسف‌بار است، در عوض مرمت و احیای آنها دل‌انگیز و خوشایند است و تبعات مبارک و خجسته‌ای برای جامعه و مردم دارد.

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال