بـورس انـرژی چه کارمـی کند؟ | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

بـورس انـرژی چه کارمـی کند؟


شاید در نگاه اول چنین به نظر برسد که بورس انرژی بیشتر موضوعات کلان و در حد وسیع انرژی را در بر میگیرد، اما با یک مقدار بررسی در مییابیم چنانچه بورس انرژی به جایگاهی که طراحان اولیه برای آن در نظر گرفته‌اند برسد ، انرژی موردنیاز یک ساختمان همچون برق با قیمت واقعی و شفافیت لازم تأمین خواهد شد و از میزان چالش‌هایی که مردم و مسئولین برای تأمین انرژی ساختمان‌ها با آن روبه‌رو هستند کاسته میشود. برای شناخت بهتر و بیشتر مفهوم بورس انرژی تصمیم بر آن شد تا با مسئولین شرکت بورس انرژی نشستی داشته باشیم که به همین منظور با روابط عمومی این شرکت هماهنگیهای لازم به عمل آمد. بنابراین در شماره‌های آتی ماحصل گزارش و گفت‌وگوی نشریه پیام ساختمان را با مسئولین شرکت بورس انرژی خواهید خواند. اما پیش از آن بد ندیدیم خوانندگان محترم را به‌اجمال با تاریخچه تشکیل بورس انرژی و بازارهای تابعه آن آشنا کنیم. لزوم راه‌اندازی بورس انرژی ایران به دلیل دارا بودن ذخایر عظیم نفت و گاز همواره از جایگاه مناسبی در بخش انرژی برخوردار بوده است اما بااین‌وجود نتوانسته نقش مهمی در تعیین قیمت انرژی منطقه داشته باشد، این در حالی است که کشورهایی بدون برخورداری از ذخایر انرژی سهم بزرگی در تعیین قیمت‌ها دارند. ازاین‌رو ایجاد یک بورس مستقل در بخش انرژی میتواند علاوه بر کشف قیمت و شفاف‌سازی بازار، ایران را به‌عنوان تعیین‌کننده قیمت انرژی منطقه معرفی کند. بر همین اساس، بورس انرژی با مشارکت 20 درصدی فعالان صنعت برق و نفت، 60 درصدی نهادهای مالی و 20 درصد عرضه عمومی و با سرمایه 200 میلیارد ریال پذیره‌نویسی شد. تاریخچه تشکیل بورس انرژی در اوایل دهه 80 ایده تأسیس بورسی برای انجام معاملات نفت طی فرآیندی مشترک میان وزارتخانه‌های نفت و اقتصاد شکل گرفت. در فاز نخست برای محقق شدن این ایده در اواخر بهمن 1386 مبادلات فرآورده‌های نفت و پتروشیمی در بازار سرمایه آغاز گردید. در خرداد 87 شورای عالی بورس موافقت اصولی خود را با تأسیس بورس برق اعلام نمود. دراین‌بین تشکیل بازاری منسجم برای در برگیری همه کالاهای از جنس انرژی و تشکیل بورسی جامع و واحد برای معاملات انواع حامل‌های انرژی پیشنهاد شد.شورای عالی بورس و اوراق بهادار در جلسه 30/3/1390 با تجمیع درخواست‌های جداگانه برای راه‌اندازی بورس نفت و برق به راه‌اندازی بورس انرژی رأی داد. بر این اساس بورس انرژی به‌عنوان چهارمین بورس کشور جهت عرضه محصولات نفت و مشتقات نفتی ، برق، گاز طبیعی ، زغال‌سنگ ، حق آلودگی و سایر حامل‌های انرژی شکل گرفت. تاریخ یازدهم اسفند 1390 مجمع عمومی مؤسس شرکت بورس انرژی برگزار شد و از بین کاندیداهای عضویت در هیئت‌مدیره، 7 عضو اصلی و 2 عضو علیالبدل انتخاب شدند. در تاریخ بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه یک هزار و سیصد و نودویک هجری شمسی، دکتر شاپور محمدی استاد دانشگاه تهران به‌عنوان نخستین مدیرعامل چهارمین بورس کشور انتخاب و برای تائید به سازمان بورس معرفی گردید.البته درحال حاضردکتر سید علی حسینی مدیر عامل بورس انرژی است. تقسیم‌بندی بازارها بورس انرژی دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی می باشدکه هر بازار میتواند دارای رینگ‌های داخلی و بین‌المللی باشد. بازار فیزیکی شامل سه تابلوی برق، نفت و گاز، و تابلوی سایر حامل‌های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله میباشد. بازار فیزیکی: بازاری است که در آن کالاهای پذیرفته‌شده در بورس معامله میگردد بازار مشتقه: بازاری است که در آن اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته‌شده در بورس معامله میگردد بازار فرعی: بازاری است که در آن کالاهای خارج از گونه و تک محموله‌ای در آن پذیرش و عرضه میگردند کالای خارج از گونه (Off-grade) : کالایی است که مشخصات اصلی آن منطبق بر یکی از کالاهای پذیرفته‌شده در بورس میباشد لیکن یک یا چند مشخصه آن با کالای اصلی متفاوت است به‌گونه‌ای که تفاوت مزبور موجب تغییر در ماهیت ، نوع یا کاربرد آن نمیشود . رینگ بین‌المللی: جلسه معاملاتی بورس برای معامله کالاهای صادراتی است که مقصد آنها بازار خارج از ایران است یا کالاهای وارداتی که عرضه‌کنندگان آن شرکت‌های خارجی هستند. رینگ داخلی: جلسه معاملاتی بورس برای کالاهایی است که مقصد آنها بازار داخلی بوده و توسط عرضه‌کنندگان داخلی عرضه میشوند. قرارداد سلف موازی استاندارد: قراردادی است که در بازار مشتقه معامله میشود و بر اساس آن مقدار معینی از دارایی پایه بر اساس مشخصات قرارداد سلف موازی استاندارد به فروش میرسد. وجه قرارداد مذکور باید در هنگام معامله و طبق زمان‌بندی تعیین‌شده در مشخصات قرارداد پرداخت و دارایی پایه در سررسید تحویل شود. در طول دوره معاملاتی قرارداد، خریداران میتوانند به فروش قرارداد سلف موازی استاندارد به میزان خریداریشده به شخص دیگری اقدام نمایند. این دو قرارداد از هم مستقل هستند و فروشنده به استناد گواهی سلف موازی استاندارد، خریدار را به فروشنده اولیه جهت تحویل فیزیکی حواله میدهد. در این حالت پذیرنده حواله مسئولیت مراجعه به فروشنده اولیه را پذیرفته و حق رجوع به فروشنده در معامله ثانویه را ندارد. قرارداد آتی : قراردادی است که در بازار مشتقه معامله میشود و فروشنده بر اساس آن متعهد میشود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمتی که الآن تعیین میکنند، بفروشد و در مقابل طرف دیگر قرارداد متعهد میشود آن کالا را با آن مشخصات خریداری کند و برای جلوگیری از امتناع طرفین از انجام قرارداد، طرفین به‌صورت شرط ضمن عقد متعهد میشوند مبلغی را به‌عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای بگذارند و متعهد میشوند متناسب با تغییرات قیمت آتی، وجه تضمین را تعدیل کنند و اتاق پایاپای از طرف آنان وکالت دارد متناسب با تغییرات، بخشی از وجه تضمین هر یک از طرفین را به‌عنوان اباحه تصرف در اختیار دیگری قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سررسید با هم تسویه کنند. قرارداد اختیار معامله: اوراق بهاداری است که به‌موجب آن فروشنده اوراق متعهد میشود در صورت درخواست خریدار، مقدار مشخصی از دارایی پایه را به قیمت اعمال معامله کند. خریدار اوراق میتواند در زمان یا زمان‌های معینی در آینده طبق قرارداد، معامله را انجام دهد. فروشنده اوراق اختیار معامله در قبال این تعهد، مبلغ معینی از خریدار اوراق دریافت میکند. برای جلوگیری از امتناع فروشنده اوراق از انجام قرارداد، فروشنده ضمن قرارداد متعهد میشود مبلغی را به‌عنوان وجه تضمین نزد کارگزار بورس یا اتاق پایاپای قرار دهد و متناسب با تغییرات قیمت اوراق اختیار معامله، آن را تعدیل کند. هر یک از خریدار و فروشنده میتوانند در مقابل مبلغی معین، اختیار یا تعهد خود را به شخص ثالثی واگذار کنند که وی جایگزین آنها خواهد بود. اوراق اختیار معامله میتواند به‌صورت اختیار فروش یا خرید باشد. هر نماد معاملاتی مشتمل بر سه جزء میباشد: جزء اول: بازار هدف نام تجاری کالا نام تولیدکننده جزء دوم: نوع قرارداد نوع بسته‌بندی/ رژیم باری جزء سوم: محل تحویل دوره تحویل تاریخ شروع تحویل. رویکرد دولت به بورس انرژی رویکرد دولت به بحث بورس انرژی در جای خود مهم و قابل‌تأمل است. به‌عنوان‌مثال در یکی از مصوبات هیئت دولت آمده است: قیمت‌گذاری کالاهایی که امکان پذیرش و خریدوفروش آنها در بورس انرژی یا کالا وجود دارد به‌جز کالاهای اساسی و انحصاری، ممنوع است. همچنین در بخش مربوط به سیاست‌های اقتصادی دولت برای خروج از رکود که به تصویب اعضای کابینه رسیده مقرر شد: وزارت نفت و سازمان بورس اوراق بهادار اقدامات لازم را جهت تأمین مالی نیازهای خود از طریق پیش‌فروش فرآورده‌های نفتی به‌صورت سلف در بورس‌های انرژی و کالا و تشکیل و عرضه واحد (یونیت) صندوق‌های پروژه نفتی با رعایت قوانین و مقررات مربوط به عمل‌آورند.

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال