هویت محو شده خانه های قدیمی | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

هویت محو شده خانه های قدیمی


گروه معماری و دکوراسیون: با افزایش چشمگیر جمعیت کشور در چند دهه اخیر و تقاضای روزافزون برای مسکن، خانه‌های قدیمی که یکی از مهم‌ترین ویژگی آنها مساحت زیادشان بود یکی پس از دیگری از صفحه روزگار در حال محو شدن هستند و جای خودشان را به آپارتمان‌ها و برج‌های سر به فلک کشیده بیروح و بیاصالت بافرهنگ ما میدهند. امروزه در هیچ کجای کشورمان خانه‌هایی با معماری اصیل ایرانی ساخته نمیشود. فضاهای معماری تجلیگاه فرهنگ، تمدن و پیشرفت علمی و فرهنگی یک جامعه به شمار میآیند. معماری را موسیقی تجسمیافته، آینه تاریخ، دفتر ثبت آثار بشری و بیان‌کننده ایده‌ها و ارزش‌ها تعریف کرده‌اند. معماری ایرانی برگرفته از فرهنگ ایرانی-اسلامی است و میتوان با نگاهی به ویژگیهای خانه‌هایی که با این نوع خاص از معماری ساخته‌شده‌اند با فرهنگ مردم ایران در سال‌های گذشته آشنا شد. سبک معماری آنها نیز به این صورت است که از دو قسمت اندرونی و بیرونی بوده است. این خانه‌ها از قسمت‌های ذیل تشکیل میشده اند: سکو سکوهای کناری سردر که پاخوره نام داشتند، محلی در دو سوی در ورودی، برای نشستن مهمانانی که با صاحب‌خانه کار داشتند و لازم نبود وارد خانه شوند ،بود. همچنین محلی بوده برای تجمع همسایگان برای گفتگو. سردر ورودی هلال تزئینی روی در و تنها قسمت خارج از خانه که اغلب کاشیکاری دارد و معمولاً طوری ساخته میشد که در زمستان‌ها مانع از ریزش برف و باران بود و در تابستان‌ها نیز مانعی برای تابش مستقیم آفتاب به شمار میرفت. در بالای سر در آیاتی از قرآن کریم یا عبارات مذهبی نوشته میشد تا هنگام ورود و خروج از زیر آیات قرآنی یا روایات و عبارات دینی عبور کنند. در ورودی در بیشتر خانه‌های سنتی, درهای ورودی دو لنگه و چوبی هستند و هر لنگه کوبه‌ای نیز دارد. زن‌ها حلقه‌ای که صدای زیری داشت، را به صدا در میآوردند و مردها کوبه چکشی شکل را که صدای بمی داشت. هشتی بلافاصله پس از ورودی به فضای هشتی میرسیم. اغلب به شکل هشت‌ضلعی یا نیمه هشت‌ضلعی و یا بیشتر مواقع چهارگوش است. هشتی دارای سقفی کوتاه و یک منفذ کوچک نور در سقف گنبدی شکل آن است و عموماً سکوهایی برای نشستن در آن طراحیشده است. هشتی برای انشعاب قسمت‌های مختلف خانه و گاه برای دسترسی به چند خانه ساخته میشد. در خانه‌های بزرگ، اندرونی و اقامتگاه‌های خدمتکاران نیز به هشتی راه داشتند و اغلب برای جداسازی آقایان و خانم‌ها دوقسمتی ساخته میشد. دالان (راهرو) دالان راهروی باریکی بود که با پیچ‌وخم وارد شونده را از هشتی به حیاط خانه هدایت میکرد. پیچ‌وخم دالان برای رعایت حریم خصوصی خانه بود تا عابر نتواند سریعاً فعالیت‌های جاری در حیاط را متوجه شود. حیاط حیاط در خانه‌های قدیمی مرکز و قلب ساختمان بود.، حیاط مرکزی همراه با ایوان در هر سمت، ویژگی بود که از گذشته‌های دور در معماری ایرانی حضور داشت؛ البته این امکان وجود داشت که حیاط از نظر هندسی مرکز خانه نباشد اما ازنظر زندگی و انجام فعالیت‌ها و ایجاد ارتباط بین قسمت‌های مختلف خانه، تعبیه دید و سایر مسائل مرکز خانه محسوب میشد. حیاط محلی برای برگزاری مراسم مختلف نظیر مراسم مذهبی، عروسی و تجمع اقوام و معمولاً چهارگوش بود. ابعاد حیاط را تعداد و عملکرد فضاهای اطراف آن تعیین میکنند. هر حیاط معمولاً یک حوض و چند باغچه دارد که بسته به شرایط مختلف محلی نظیر آب‌وهوا و عوامل فرهنگی اشکال متفاوتی مییابد. سازمان‌دهی فضاهای محصور حیاط به‌گونه‌ای بود که با تغییرات فصلی و کارکردهای مختلف اتاق‌های مجاور متناسب باشد. حوض و باغچه در حیاط سازی خانه‌های قدیمی حوض و باغچه معتبرترین عناصر حیاط سازی به شمار میرفت. تالار این عنصر عموماً فضائی بود با تزئینات بسیار زیبا و پرکار که در کنار اتاق‌های ساده زندگی در خانه‌های سنتی کاملاً مشهود بود. تالار با گچ‌بری، آیینه‌کاری، نقاشی روی گچ، مقرنس و با نقاشی روی چوب تزئین میشدند. جبهه رو به حیاط تالار با ارسیهای 5 دری یا 7 دری به حیاط خانه مربوط میشدند. تالار برای پذیرایی از مهمانان محترم و مخصوص مورداستفاده قرار میگرفت. نشیمن نشیمن، اتاق هائی بود که از تالار اهمیت کمتری داشتند و از اتاق‌های ساده مهم‌تر بودند. نشیمن، محل تجمع افراد خانواده و مهمان‌های بسیار نزدیک به‌حساب میآمد این عناصر از نظر تزئینات بسیار ساده بودند. آشپزخانه معمولاً مربع یا مستطیل است. نزدیک آب‌انبار و چاه آب قرار دارد. در درون آشپزخانه، محلی برای پخت‌وپز، ذخیره چوب و تنور پخت نان و در درون دیوار آن تاقچه ای برای قرار دادن ابزار آشپزی و غذا تعبیه شده است. آبریزگاه و حمام در سطح پایین‌تری قرار میگرفتند: نخست به دلیل سهولت در استفاده از آب و زهکشی آن؛ دوم گرمای آن.حمام به دو بخش تقسیم میشد: یکی برای تعویض لباس (سر بینه) و دیگری برای شست‌وشو (گرم‌خانه). اما فارغ از این ویژگیها (اندرونی و بیرونی) مهم‌ترین ویژگی این خانه‌ها صفا و صمیمیت و زیبایی منحصربه‌فردشان بود که به این خانه‌ها شخصیت والایی میداد. این خانه‌ها اصالت و شناسنامه داشتند و در این خانه‌ها پدر, سالار بود، مادر, حرمت داشت و جایگاه تک‌تک اعضای خانواده مشخص بود. سفره هم یک‌بار پهن میشد و سر یک سفره نشستن هم لذت دیگری داشت. برخلاف واحدهای آپارتمانی بیروح و زندان مانند امروزی به این خانه‌ها صرفاً به محلی برای خواب و استراحت نگاه نمیشد. حوض و باغچه، اندرونی و بیرونی، زمستانی و تابستانی، مطبخ و مصلی، پذیرایی و هشتی و... همه را داشت اما جایی به نام اتاق‌خواب نداشت. هرجایی که هوس میکردی میخوابیدی و رختخوابی پهن میکردی و دلت را صفا میدادی. گاهی در حیاط و روی تخت روی حوض، گاهی ایوان و گاهی پشت‌بام، اتاق‌خوابت میشد. با اینکه فضای زیادی در خانه‌ها وجود داشت جایی را اختصاص به خواب نمیدادند. چون خوابیدن اصالت نداشت. اصل بر زندگی و جلای روح در فضای گرم منزل بود.

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال