سازه هاي جوشی در ساختمان سازي | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

سازه هاي جوشی در ساختمان سازي


آیدین روشن سید میثم احمدی* بعد از اجباری شدن آیین‌نامه 2800 در سال 1368 اهمیت وجود سیستم مقاوم در برابر زلزله ازیک‌طرف و محدودیت‌های معماری برای استفاده از سیستم مهاربندی از طرف دیگر باعث استفاده روزافزون از سیستم قاب خمشی در جهت عرضی ساختمان‌ها شد. در این سیستم اتصال تیر به ستون از نوع گیردار بوده یعنی باید توانایی انتقال برش و لنگر از تیر به ستون وجود داشته باشد. در این نوع اتصالات از ورق‌های بالاسری و زیرسری که در محل اتصال به ستون برای ایجاد جوش نفوذی کامل خورده است، استفاده میشود. اما ازآنجاکه متأسفانه عملیات جوشکاری در محل کارگاه‌های ساختمانی و نه در محل کارخانه صورت میگیرد کنترل کیفیت جوش بخصوص در هنگام مونتاژ در ارتفاع زیاد از سطح زمین حتی به‌صورت عینی امکان‌پذیر نمیباشد. همچنین معمولاً در محل اتصال ورق به ستون به‌جای جوش نفوذی از جوش گوشه استفاده میشود درنتیجه هنگام زلزله این نقاط علاوه بر تحمل نیروی کمتر در حالت تردشکن گسیخته خواهد شد. زمانی که در یک عضو فشاری از دو مقطع در کنار یکدیگر استفاده میشود باید هم پایداری کل عضو به‌عنوان یک المان و هم پایداری تک‌تک مقاطع کنترل شود تا هیچ‌کدام تحت تأثیر نیروی فشاری به‌طور جداگانه دچار کمانش نشوند. برای این منظور این مقاطع باید در فواصل مشخص به یکدیگر متصل شوند تا طول آزاد آنها کاهش یابد. بسیاری از اوقات بادبندهای دوبل در طول خود به یکدیگر وصل نمیشوند درنتیجه دو مقطع با یکدیگر عمل نمیکنند و بار بحرانی عضو کمتر از مقداری است که مهندس سازه در محاسبات خود منظور نموده است. مبحث دهم مقررات ملی ساختمان حداکثر فاصله بین جوش دو مقطع در ستون‌های ترکیبی را مقرر نموده است، اما در موارد زیادی مشاهده میشود که فاصله بین جوش ستون‌ها بیش از این مقدار است. یکی از مهم‌ترین اشکالات موجود در اجرای ساختمان‌های فولادی در کشور کیفیت پایین جوشکاری ساختمان میباشد. عوامل مختلفی در این امر تأثیر میگذارند. استفاده از جوش‌های کارگاهی حتی در مورد جوش‌های نفوذی و اجرای کل جوشکاری در کارگاه ساختمانی و استفاده از نیروی انسانی غیرمجرب و عدم استفاده از ناظر جوش از عوامل اصلی پایین آمدن کیفیت جوشکاری ساختمان میباشد. درنتیجه عوامل برشمرده شده مشکلات عدیده‌ای گریبانگیر اتصالات جوشی میباشد. در بسیاری از موارد سطح فلز در حال جوش آلوده به روغن یا مواد نامناسب دیگر است و یا اینکه روی فلز زنگ‌زده یا رنگ خورده جوش داده میشود. گاه در فاصله بین پاس‌های متوالی جوش حتی از جدا نمودن گل جوش نیز خودداری میشود و یا بدون برداشتن گل جوشکاری اقدام به زدن رنگ ضدزنگ میشود و یا از الکترودهای مناسب استفاده نمیشود. از انواع جوش‌هایی که در کارهای ساختمانی بسیار از آن استفاده میشود جوش سربالا میباشد، به علت سختی اجرا در غالب موارد این نوع جوش از کیفیت پایینی برخوردار است، در بسیاری از موارد در اثر استفاده از تکنیک‌های نامناسب جوشکاری نقایصی چون تابیدگی و پیچش در قطعات اتفاق میافتد. عیوبی نظیر نفوذ ناقص، بریدگی کناره جوش، سرباره، تخلخل و وجود ترك در فلز مادر باعث کاهش ظرفیت باربری قطعات می شود یا در اکثر مواقع جوشکاری در معرض باد انجام میگیرد که هرکدام از موارد ذکرشده که برخی از آنها از مشکلات اصلی جوش است در بحث مکانیک جوش و متالوژی جوش شاهد مشکلات عظیم آن خواهیم بود. یکی از متداول‌ترین اشکال مقاطع مورداستفاده در سازه‌های فولادی تیرهای لانه‌زنبوری میباشد. بسیاری از مجریان طرح این تیرها را در وضعیت نامطلوبی در کارگاه ساختمانی مونتاژ میکنند. در بسیاری از موارد جوش میانی تیر از کیفیت پایینی برخوردار است و با توجه به اهمیت عملکرد مناسب این قسمت ساختمان پس از زلزله دقت لازم در ساخت آن صورت نمیگیرد. بسیاری از کارفرمایان عمل طراحی جوش و نحوه محاسبات جوش و ایجاد تمهیدات آن مقابله با زلزله را یک امر اضافی میدانند و تلاش میکنند تا کمترین هزینه ممکن را صرف این کار نمایند و حتی برخی از آزمایش‌های لازم غیر مخرب بر روی ناحیه جوش را انجام نمیدهند. از طرف دیگر شهرداریها کمترین نظارتی بر طرح و اجرای سازه‌ها نداشته فقط به مسائل معماری دقت میکنند. این عوامل دست‌به‌دست هم میدهد تا فقط حق امضای مهندسین سازه اهمیت داشته باشد و طرح از حداقل اهمیت برخوردار باشد به خاطر همین موضوع مهندسین سازه اغلب کمترین وقت را صرف این عمل مینمایند و به طبع دقت لازم را در طرح اتصالات جوشی مبذول نمیشود.درصورتیکه در کشورهای صنعتی در اجرای سازه‌های جوشی بیشترین حق‌الزحمه برای مهندسان ناظر جوش است. بعضیاوقات از اتصالات طرح‌شده برای یک ساختمان در نقشه‌های دیگر ساختمان‌ها استفاده میشود. ازنظر علم مهندسی زلزله و مهندسی تکنولوژی جوش، در حال حاضر ساخت بناهای مقاوم در برابر زلزله امکان‌پذیر است، لیکن عملاً به دلیل یکسری مشکلات اجرائی رسیدن به ساختمان‌های مقاوم تضمین نمیگردد. مشکل اصلی آسیب‌پذیری لرزه‌های ساختمان‌ها حتی نمونه‌های جدیدالاحداث در ایران، عدم استفاده صحیح از دانش فنی جوش در مراحل طراحی و اجرا میباشد. دستورالعمل‌های اتصالات جوشکاری شده و ضوابط طراحی ساختمان‌های فولادی، گاهی در طراحی و اجرا سهل‌انگاری میشود. لذا بایستی سطح معلومات فنی مکانیک جوش در این افراد افزایشیافته و نیز مکانیزمی برای اعمال قاطعیت اجرایی و کنترل امر در نظر گرفته شود و البته طوری که حقوق مهندس ناظر حفظ‌شده و مسئولیت‌ها به‌درستی تقسیم گردد. ساختمان‌های فولادی بخش قابل‌توجهی از ساخت‌وساز در ایران را تشکیل میدهند و یکی از مهم‌ترین موضوعات در هر ساختمان فولادی، کنترل جوشکاری آن میباشد. اهمیت این امر در زلزله‌های اخیر نشان داده‌شده که خسارات اساسی بیشتر در نواحی جوشی پدید آمده است. عمده ساختمان‌های بلند با اسکلت فولادی و اتصالات گیردار اجرا میشوند که نیاز به تأمین شرایط ویژه کنترل کیفی جوش دارند. بر اساس تجربه‌های حاصل از زلزله‌های گذشته و مطالعات انجام‌گرفته سازه‌هایی در برابر زلزله دارای عملکرد بهتری هستند که بتوانند ضمن حفظ پایداری و انسجام کلی خود انرژی ناشی از زلزله را تا حد امکان جذب و مستهلک نمایند. با توجه به منحنی نیرو تغییر مکان سازه‌ها و توجه به این مطلب که سطح بین منحنی نیرو تغییر مکان و محور تغییر مکان نشان‌دهنده میزان انرژی جذب‌شده توسط سازه است. هرچه سازه شکل‌پذیرتر باشد انرژی بیشتری را هنگام زلزله جذب کرده و رفتار مطلوب‌تری دارد. فولاد نرمه به علت طبیعت شکل‌پذیر از این نظر ماده مناسبی میباشد و میتواند میزان زیادی انرژی جذب کند. اما تجربه نشان داده است که در سازه‌های فولادی در صورت عدم استفاده از اتصالات مناسب عملکرد مناسب لرزه‌ای آنها مناسب و قابل‌قبول خواهد بود و در اثر زلزله دچار شکست سازه‌ای و یا انهدام خواهد شد. امید است سازمان نظام‌مهندسی ساختمان تمهیدات بهتری بر نظارت جوش داشته باشند و برای یک سازه استاندارد رعایت اصولی مانند طراحی جوش، محاسباتی مانند شکست و تنش در مقاطع جوشکاری شده، اصول محاسبه جوش در ساز ه های فلزی، اصول و کنترل خوردگی، آزمایش‌ها، را در نظر گرفته و مهندسین جوش را که موارد ذکرشده در تخصص این افراد میباشد را در این امر دخیل نمایند. البته ممکن است هزینه هنگفتی برای صاحب سازه یا نظام‌مهندسی ساختمان و یا مسائل دیگر در هزینه و پرداخت دستمزد داشته باشد اما از سوی دیگر خروجی بهتر و باکیفیت تر و اصولیتر خواهیم داشت تا در درازمدت شاهد تخریب آن نباشیم و ازآنجاییکه مهندسی تکنولوژی جوش یک علم کاملاً انحصاری در برخی از کشورهاست اما با شناخت بهتر و نیاز صنعت امروزه در ایران شاهد آکادمی بودن این رشته تا مقطع دکتری در دانشگاه‌های برتر کشور هستیم و بهتر است وزارت علوم در بحث آموزش به مهندسان عمران به دلیل نزدیکی این دو رشته و هم نیاز بودن به هم، با آموزش اصول پایه مهندسی جوش و آزمایش‌های پایه متالوگرافی و کریستالوگرافی و اصول آزمایش‌های غیر مخرب به مهندسان عمران، شاهد آن خواهند بود که یک سازه جوشی غیراصولی چه خسارات و تلفات سنگین و جبران ناشدنی میتواند داشته باشد. ان‌شاءالله با عنایت خداوند متعال شاهد موفقیت بیشتر و بهتر در صنعت ساختمان کشور باشیم. *کارشناس مهندسی مواد- تکنولوژی جوشکاری

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال