كليد مبازره با فساد نفتي دست كيست؟ | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

كليد مبازره با فساد نفتي دست كيست؟


حجم عظیمی از اقتصاد ایران وابسته به نفت است و بسیاری از اقتصاددانان همین مسئله را سرمنشأ گسترش فساد در كشور میدانند. به دیگر سخن، گردش مالی در صنعت نفت، ظرفیت بالایی برای كشاندن اختاپوس فساد و رانت به‌طرف خود دارد، از دیگر سو نرخ رو به رشد آن در طی 16 سال، توانست قیمت هر بشكه‌ نفت را از 7 دلار به 113 دلار برساند، که این خود حس آزمندی بسیاری از طمع‌كاران را برانگیخت! اقتصاد رانتی بستر را فراهم كرد و عرصه را برای امثال بابك زنجانی، شهرام جزایری، محمودرضا خاوری فراهم کرد تا چنان شد که دیدیم وشنیدیم؛ اما اکنون روزگاری دیگر است که به بررسی برخی زوایای آشکار و پنهان آن نشسته‌ایم: مبارزه از وزارت نفت شروع‌شده است انتخاب بیژن نامدار زنگنه به سمت وزیر نفت دولت یازدهم با واكنش‌های زیادی همراه بود. گرچه وی به خاطر سابقه طولانی در پست‌های اجرایی و وزارتخانه‌های مختلف به مدت 22 سال- بدون احتساب دولت یازدهم- به شیخ‌الوزرا معروف است، اما روندها و روال‌ دوره دولت نهم و دهم وزارت نفت برای وی چندان آشنا نمینمود؛ تحریم‌ها شرایطی سخت فراهم کرد، درحالیکه این ابزاری برای مال‌اندوزی قشری خاص در وزارت نفت بود، رانت‌ها گسترده‌تر شد. نتیجه اینكه یكی از با‌تجربه‌ترین وزرای بعد از انقلاب قدم در راه مبازره با فساد در وزارتخانه‌ای میگذارد كه پالایش آن دامن خیلی از مراكز فساد بیرون از آن را میگیرد؛ بیژن نامدار زنگنه پیش از گزارش ستاد ارتقای سلامت اداری و مبازره با مفاسد اقتصادی تعهد خود را در پیگیری حقوق و ثروت ملت از رانت‌خواران نشان داده بود، شاهد ماجرا بابك زنجانی است كه به نظر میرسد زنگنه بر بازپس‌گیری 2 میلیارد و 800 میلیون دلار بدهی او اصرار میورزد تا به این سادگی از بند زندان اوین رهایی نیابد. زنگنه دستور موكدی بر شناسایی گلوگاه‌ها و بسترهای بروز فساد در صنعت نفت داده و در اسفند سال گذشته برای مبازره با هرگونه فساد اداری و اقتصادی و ویژه‌خواری شجاع الدین بازرگانی، معاون امور مجلس و حقوقی خود را به ریاست ستاد ارتقای مبارزه با مفاسد اقتصادی میگمارد. گلوگاه‌های فسادپذیر در صنعت نفت بر اساس تعریف وضع‌شده ستاد ارتقای سلامت اداری و مبارزه با مفاسد اقتصادی میباید در ارتباط با وزارت اطلاعات، بازرسی كل كشور، كمیسیون‌های اصل نود و انرژی مجلس شورای اسلامی، با هدف محدودسازی بسترهای فساد اداری و اقتصادی به اطلاع‌رسانی بپردازد. همچنین مقررشده است مجوزهایی كه در صنعت نفت واگذار میشود، تحت نظارت این ستاد باشد چراكه ممكن است از مجوز سوءاستفاده شده و فرصت‌ها از دیگر متقاضیان سلب شود. به گفته شجاع‌الدین بازرگانی، ستاد به‌صورت ریشه‌ای و مصداقی موارد فساد در نفت را شناسایی و جلوگیری خواهد كرد. ریاست ستاد ارتقای مبازه با مفاسد اقتصادی وزارت نفت، به 12 محور اصلی گلوگاه فسادپذیر در صنعت نفت اشاره میكند كه تاکنون مورد شناسایی قرارگرفته است. وی مناقصه‌ها را یكی از موضوعاتی میداند كه میتواند زمینه بروز فساد باشد، خرید كالا و خدمات از نظر مقیاس، مقدار و ارزش ریالی و ارزی و فروش محموله‌های نفتی از دیگر محورهای فسادخیز در صنعت نفت است. شجاع‌الدین بازرگانی به مواردی همچون قراردادهای داخلی و بین‌المللی، تملیک اراضی و پروژه‌هایی که در میادین مختلف و اجرای خطوط گازرسانی و انتقال منابع نفتی و فرآورده‌ها، مجوزهایی که در صنعت نفت واگذار میشوند، انتصابات، پرونده‌های حقوقی و محاکم، پرداخت‌ها و مطالبات، دیرکردها و اضافه پرداخت‌ها نظارت خواهند داشت. بازرگانی چند نرخی بودن سوخت را عرصه‌ای دانست كه زمینه قاچاق فرآورده‌ها و امكان بروز فساد را ایجاد میكند. به گفته وی «قیمت سوخت در کشور ما بسیار پایین‌تر از کشورهای همسایه است،ضرورت دارد ستاد نسبت به بررسی امکان وقوع فساد در این مبحث نیز ورود پیدا کند.» مشكلات ساختاری، برخوردهای مصداقی بازرگانی گرچه به اشكالات در ساختار اشاره میكند و میگوید: «اگر اشكال در ساختار باشد اصلاح میشود» اما میگوید: «برخورد ما علت و معلولی خواهد بود و از طریق فرآیند به مصداق ‌میرسیم و با تخلفات و جریانی كه قصد تبانی و سوء استفاده داشته باشند برخورد خواهد شد.» وی گفته است كه فعلاً نگاه بنیادی داریم و هنوز به مصداق‌ها نرسیده‌ایم. وی ادامه میدهد: اگر تعمدی در بروز فساد نباشد نمیتوان گفت که حتماً منتج به رانت خواهد شد، بنابراین ما ابتدا ریشه مسائل را پیدا و حل میکنیم. مشكلات ساختاری اقتصادی نفتی و رانتی كه به فساد درازدامن در اقتصاد كشیده شده و فرهنگ و اجتماع را دچار مخاطره كرده است، قصه‌ای پرغصه و روایت 50 سال اقتصاددانان ایران از اقتصاد كشور است. محسن رنانی، اقتصاددان و استاد دانشگاه اصفهان، در این رابطه نفت و نظام ناكارآمد اداری را دو منبع رانت معرفی میكند. رنانی به قانون‌گذاری رانت آور نیز اشاره میكند: دو نوع رانت وجود دارد؛ نخست رانت طبیعی، مانند نفت و رانت قانونی، یعنی آنچه که میتوان از راه قانون برای گروه‌های خاص در نظر گرفت. مثلا اعلام کنیم واردات را فقط این عده میتوانند انجام دهند و صادرات را فقط آن عده. حالا در قانون‌گذاری یا اجرای قانون هم از سوی قانون اساسی، رانت‌های خاصی تعریف‌شده است. رنانی مشكل عدم چرخش نخبگان را نیز به‌عنوان یكی از دلایل نهادینه شدن فساد اداری و ساختاری و توسعه در صنعت نفت نام میبرد. محمد خوش‌چهره نیز نفت را سرمنشأ فساد مالی در كشور میداند. این استاد دانشگاه میگوید: تمام دولت‌های پس از جنگ، كاركرد مشابهی در مواجهه با درآمد نفت داشته‌اند و در حوزه اقتصادی همه دولت‌ها وابستگی شدیدی به درآمدهای نفتی داشته اند. این استاد دانشگاه گفت: از سوی دیگر درآمدهای نفتی خود ریشه بروز بسیاری از فسادهای اقتصادی است و هرچه درآمد و وابستگی به نفت بیشتر باشد، سطح فساد اقتصادی نیز بیشتر میشود. وی گفت: وابستگی دولت به نفت باعث شده که در کارکردهای اصلی دولت انحرافاتی ایجاد شود و در کشورهایی که درآمد دولت عمدتاً از درآمدهای مالیاتی است، عقلانیت در سیاست‌گذاریها وجود دارد اما در کشور ما که دولت وابسته به درآمد‌های نفتی است به تصمیمات و سیاست‌گذاریهای عقلایی توجه جدی نمیشود.

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال