هنر ساسانی در مسجد ابن طولون | پیام ساختمان

پرتیراژترین نشریه ساختمان از 1382

هنر ساسانی در مسجد ابن طولون


مسجد ابن طولون یکی از نمونه‌های نادری است که معماری اروپا را تحت تأثیر خود قرار داده است. این بنا عامل انتقال جرز، تاق های جناغی و دیوارهای بارو مانند به معماری گوتیک اروپا، به شمار میآید. در حقیقت، به نظر میآید ارتباطات گسترده‌ای که بین بازرگانان غربی با فاطمیان وجود داشته، عامل این انتقال بوده است.این مسجد توسط یکی از حاکمان ترک دستگاه عباسیان به نام ابن طولون در فاصله سال‌های 263 و 266 ﻫ / 876 و 879 م ساخته شده است. مسجد ابن طولون پس از مسجد عمرو در فسطاط، قدیمیترین و سالم‌ترین مسجد باقیمانده در مصر است.احمد ابن طولون از سربازان سپاه عباسی در سامرا بود که توانست در سال 254 هجری حکومت مصر را در دست بگیرد. بر طبق سنت خلفای مسلمان، نخستین اقدام وی بنا نهادن پایتختی جدید بود که قطائع نام گرفت و در نزدیکی فسطاط واقع شده بود. وی در مرکز این شهر، کاخ، میدان اسب‌سواری و مسجدی ساخت که به نام وی مشهور شد.در دو مسجد(متوکل سامرا و ابن طولون) به‌منظور برپاساختن سقف، از جرزهای آجری به‌جای ستون‌های مرمری استفاده شده است. مواد به‌کاررفته در ساخت هر دو مسجد مشترک است (آجر و گچ) و از همه مهم‌تر، فرم حلزونی مناره و قرار گرفتن آن خارج از محوطه مسجد، عیناً از معماری مسجد متوکل در سامرا الهام گرفته شده است. البته مناره‌ای که امروزه مشاهده میکنیم در قرن هشتم هجری به‌جای مناره اصلی مسجد ساخته شد. همچنین خصوصیات مشترکی که بین دو مسجد وجود دارد بر نظریه فکری صحه میگذارد.پلان مسجد، مستطیل شکل است و حیاط مربع شكل بزرگی دارد كه ساختمان‌ها در پیرامون آن قرار دارند . ردیف رواق‌هایی كه آن را در میان گرفته‌اند پهنایی به میزان دو راهرو دارند و شبستان آن هم به پهنای پنج راهرو است.تركیب دیوارها و فضای در میان گرفته آنها توازنی كامل دارند و هر یك مكمل دیگری هستند و این مطلب با پنجره‌های گذاشته‌شده در میان تاق‌ها و در كنار محور هر یك از جرزها چشمگیرتر میشود و تاق‌ها را با فضاهای پر و خالی به‌صورت پرده‌های سایه‌روشن با روشنایی قوی و ضعیف درآورده است . اطراف صحن را شبستان‌هایی در بر گرفته که شبستان سمت دیوار قبله 5 ردیف و باقی 2 ردیف ستون‌دارند. در مرکز دیوار قبله، محراب تو رفته‌ای وجود دارد که جناغی شکل است و دو ستون در اطراف آن قرار گرفته است. همچنین در هر طرف محراب اصلی، دو محراب کوچک‌تر ساخته‌شده که بعدها به مجموعه اضافه‌شده‌اند. در ضلع شمالی، شرقی و غربی، فضاهایی به نام زیاده قرارگرفته‌اند که بعدها به‌منظور بزرگ‌تر کردن فضای مسجد، به آن افزوده‌شده و عرضی معادل 11 متر دارند.به‌کارگیری روشمند جرزهای آجری در برپاداشتن سقف، پیش‌ازاین در معماری مسجد سامرا صورت گرفته بود اما مسجد ابن طولون نخستین نمونه سالم و بدون عیب استفاده از این روش در خارج از سامرا به شمار میآید.هرچند که پیش‌تر، تاق‌های جناغی در بناهای قدیم‌تر عباسی نظیر کاخ اخضر و جوسق الخاقانی به‌کار گرفته شده بود، اما در مسجد ابن طولون این تاق‌ها کاربردی تر شده و در ابعاد بزرگ‌تری اجرا شدند.تزئینات داخلی بنا اغلب در قاب پنجره‌ها و تاج جرزها صورت گرفته‌اند. این تزئینات به‌صورت نوارهایی شامل خطوط منحنی شکل، غنچه‌های گل و اشکالی الماس گونه هستند. همچنین ترکیبی از نقوش گیاهی و هندسی مورد استفاده قرار گرفته که تأثیرات هنر ساسانی و هلنیک را نشان میدهد.گذشته از اهمیت تاریخی مسجد ابن طولون، این بنا به‌عنوان یکی از بناهای جریان ساز، تأثیر عمده‌ای بر معماری سرزمین های اسلامی بر جای گذاشته است. غنای معماری این اثر فراتر از حد انتظار رفته است تا آنجا که معماران قرون‌وسطی به‌ویژه اروپاییان زبان به تمجید آن گشوده‌اند.

گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی ، جک پارکینگکاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیآجر فشاری ، آجر سوراخ دار ، آجر سفالی ، آجر نسوزکفپوش ، پارکت ، لمینت ، دیوارپوش دکوراتیوسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندر و پنجره UPVCترموود و چوب نماخانه پیش ساخته ، کانکس ، خانه چوبیشیرآلات بهداشتیدرب ضد‌ سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیرنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون ، پردهپارتیشن ، غرفه سازی ، ورق ام دی اف ، ورق اچ دی افشیشه ، بلوک شیشه ای ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستپله پیش ساخته ، نرده استیلمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق ، نورپردازیمبلمان خانگی ، اداری ، شهریدر و پنجره چوبی ، آلومینیومیدرب و پنجره آهنی ، حفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان ، جکوزی ، کابین دوش و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سیموکتیراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره ، قفل دیجیتال